حسن بن عبد الرزاق لاهيجى
37
رسائل فارسى ( فارسى )
فلسفه : عمدهء آثار لاهيجى پيرامون فلسفه مىباشد كه چند كتاب مهم در اين موضوع از خود به جاى نهاده است . اغلب اين كتابها از جهت حجم و محتوا مشابه هم هستند كه عبارتند از : الف - مصباح الدرايه ب - مصابيح الهدى و مفاتيح المنى : يك دورهء فشردهء فلسفه است كه فقط باب اوّل آن در دست است . ج - زواهر الحكم : باز يك دورهء فشردهء فلسفه است : امور عامه و طبيعيات و الهيات به معنى اخص . د - روايع الكلم و بدايع الحكم : كه شبيه زواهر الحكم است . و فقط باب اوّل آن در دست مىباشد . آشتى بين فلسفه و كلام لاهيجى كه خود مشرب فلسفى داشته و از طرف متشرّعه مورد اذيت و آزار بوده ، براى بيان عدم تباين بين فلسفه و شريعت دو كتاب مهم پرداخته است كه عبارتند از : الف - الفة الفرقة : كه به تازى نگاشته و در آن چند مسئلهء مهم را كه بر فلاسفه خرده مىگيرند طرح و پيرامون آنها استدلال كرده است . و در جاى جاى آن از مخالفين فلسفه مىنالد و در چند مورد گفتگوهاى خود را با آنان پيرامون مسائل اختلافى نقل مىكند . ب : آئينهء حكمت : لاهيجى آن را به فارسى نگاشته و اين كتاب شبيه كتاب سابق مىباشد اما در ترتيب فصول ، تغييرات اساسى در آن وجود دارد .