ناصر خسرو
25
خوان الإخوان ( فارسى )
كز بيرون است بستاند ، و چون نيز قوىتر شود خود آن طعام و شراب كه مادرش همىخورد بخورد و مادر را از ميان خويش و ميان طعام و شراب برگيرد ، و لذتها كه اندر طعام و شراب همىآيد از عالم نفس همىآيد ، و چون نفس جزءى اندر عالم جسمانى باشد بميانجى طبايع و ميانجى جسد خويش تواند مران لذتها را يافتن و چون بعانم خويش رسد از ميانجى بىنياز شود ، بر مثال كسى كه علم آموزد و چون عالم گشت آلت آموختى همه بيفكند از دفتر و قلم و محبره و جز آن و خود از ذات خويش تأليف كند بىهيچ آلت ديگر و فائدههاى ديگر نفسها از نفس خويش بيرون آرد چون تمام شد . صف نهم سخن اندر آنك هر كه بدكردارست دشمن خداى است ببايد دانستن كه تمامىء دانش و توانائى و حكمت مر آفريدگار راست . و دليل بر راستىء اين دعوى از دو رويست : يكى از كتاب خداى و ديگر از روى عقل . اما دليل از كتاب خداى آنست كه بسيار جاى همىگويد قوله « وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ » و بسيار جاى همىگويد « وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » گويد : خداى بر هر چيزى قادرست . و دليل از روى عقل آنست كه ما مر خويشتن را دانا و توانا و با حكمت همىيابيم بر اندازه و اندر مردم اين فضيلتها را بمرتبت همىبينيم ، و يكى از ما از ديگرى دانا و تواناترست ، دانيم كه اين جزءهاست از آن كل كه تمامى دانش و توانايى و حكمت او راست ، پس گفتيم كه كل اين جزءهاى علم و قدرت و حكمت مر پديدآرندهء اين جزءها راست اندرين عالم ، و چون مرين جزءها را اندرين عالم يافتيم دانستيم كه كل علم و قدرت و حكمت مر آفريدگار