المحقق الدواني
9
تهليليه ( فارسى )
گوناگون ، خاصه فلسفه و كلام داشت ، او را به مقام والايى رسانيد و شهرت فوق العادهاى برايش كسب كرد . تنها كسى كه در شيراز مىتوانست با او برابرى كند ، حكيم مشهور ، سيد صدر الدين دشتكى شيرازى معروف به « سيد سند » بود كه پيش از آمدن جلال الدين نيز حوزهء درس و بحث و شاگردان بسيار داشت . ولى با روى كار آمدن جلال الدين به ميزان قابل ملاحظهاى از رونق حوزه تدريس و موقعيت سيد كاسته شد ، و به همين لحاظ نيز از نظر علمى رقابتى طولانى ميان آن دو فيلسوف بزرگ پديد آورد كه خود موجب بروز استعداد و شخصيت علمى هر دو و تأليف كتب سودمندى گرديد . كتابهايى كه اين دو متفكر بزرگ در رد و پاسخ سخنان يكديگر نوشتهاند به « طبقات جلالى و صدرى » معروف است ، البته جلال الدين همه جا از او با نهايت تعظيم و احترام ياد كرده است . هر چه زمان پيش مىرفت بر موقعيت جلال الدين افزوده مىشد . در آن هنگام ، جهانشاه « قراقوينلو » كه از تركمانان آسياى صغير بود ، بر آذربايجان و عراق و فارس و غرب ايران سلطنت مىكرد و يوسف بن جهانشاه را به حكومت و پادشاهى فارس گماشته بود . يوسف بن جهانشاه ، جلال الدين را كه نه تنها شخصيت ممتاز علمى فارس ، بلكه دانشمند نامدار ايران بود ، به وزارت خود برگزيد ، ولى جلال الدين اين سمت را خوش نمىدانست و پس از چندى استعفا كرد و در مدرسهء « بيگم » واقع در شيراز به تدريس اشتغال ورزيد . سلسلهء قراقوينلو به وسيلهء « اوزون حسن » سر سلسلهء تركمانان « آققوينلو » منقرض گشت ، و « اوزون حسن » بر قسمت اعظم ايران استيلا يافت ، جلال الدين نزد سلطان خليل بايندرى فرزند وى كه در شيراز مىزيست و بر فارس حكومت مىكرد ، نيز بسيار محترم بود و به خاطر او كتاب « اخلاق جلالى » را كه يكى از بهترين كتب اخلاقى به زبان فارسى است ، تصنيف كرد . آنگاه سلطان يعقوب بايندرى پسر ديگر « اوزون حسن » كه در تبريز