مقدمهء ناشر كتاب حاضر يعنى تبصرة العوام فى معرفة مقالات الأنام يكى از دو كتاب فارسى است در فنّ ملل و نحل و شرح مقالات و آراء و ديانات كه براى ما از قبل از استيلاى مغول بجا مانده است . كتاب اوّل يعنى بيان الأديان كه قريب يك قرن پيش از تبصرة العوام تأليف شده اوّل بار بهمّت مرحوم شفر مستشرق مشهور فرانسوى در جزء مجموعهء منتخبات فارسى بسال 1883 ميلادى در پاريس و بار ديگر بدستيارى ناشر اين كتاب سال گذشته در طهران منتشر شده است . اگر چه كتاب تبصرة العوام از جهت عبارت بسلاست و فصاحت بيان الأديان نيست و حيثيّت قدمت آن كتاب را نيز ندارد ولى به دو نظر از بيان الأديان مهمتر بشمار مىآيد : اوّل از جهت تفصيل مطالب و اشتمال آن بر غالب مواضيع مهمّهء ملل و نحل كه حجم آن را قريب شش برابر از مقدار موجود از بيان الأديان بيشتر كرده است : دوّم از اين جهت كه مؤلّف آن از علماى اماميّه و از شيعيان اثنى عشرّيه است و چون ما را امروزه در فنّ ملل و نحل كتاب مستقلّى از مؤلّفين اماميّه كه زمان تأليف آن مقدّم بر تاريخ تأليف تبصرة العوام باشد در دست نيست از اين نظر نيز تبصرة العوام مخصوصا مهمّ محسوب مىشود و ميتوان آن را قديم‌ترين نسخهء موجودى دانست كه علماى اماميّه در فنّ ملل و نحل به زبان فارسى تأليف كرده‌اند امّا افسوس كه مؤّلف آن به اين علّت كه از علماى حديث و از رواة اخبار بوده نه از زمرهء مورّخين و فضلاى اهل تحقيق در نقل حكايات ملل غير اماميّه و ردّ مقالات ايشان نتوانسته است از تعصّب خويشتن را بر كنار نگاه دارد و از طعن و قدح شديد مخالفين خوددارى كند و با اينكه بغالب كتب فرق و ملل ديگر مراجعه كرده و آنها را در دسترس خود داشته در نقل آراء و مقالات مخالفين مسامحهء بسيار بخرج