محمّد رشيدى وزير و شاه ابو اسحاق و ملوك فارس و شبانكاره ( جنوب ايران ) بسيار محترم بوده ، و در عهد ابو سعيد منصب قاضى القضاتى همهء ايران را داشته و در سلطانيّه مقيم بوده است . و از آن پادشاهان و اميران بزرگداشت و انعام‌هاى بسيار يافته است . « 1 » بود تا در سال 756 در گذشت . قاضى عضد الدّين ، « 2 » چنان كه اشاره شد در حكمت ، معانى و بيان و اصول و زبان تازى استاد بود و تأليفات مفيدى كرد ، كه از همه معروف‌تر كتاب المواقف در علم كلام است ، كه قاضى آن را به نام خواجه غياث الدّين محمّد رشيدى وزير تأليف كرد ، و همين كتاب و شرح آن توسّط مير سيّد شريف جرجانى ( - ) از مشهورترين كتب كلامى اشاعره و اهل سنّت است ، و حتّى امروزه در دانشگاه الازهر به عنوان كتاب درسى كلام تدريس مىشود . اين كتاب بر پايهء المحصّل امام فخر رازى ( وفات ، 606 ه . ق . ) و ابكار الافكار سيف الدّين آمدى ( وفات ، 631 ه . ق . ) تأليف شده است . از آثار ديگر وى يكى فوائد غياثيّه است كه در حقيقت تلخيص بخش معانى - بيان كتاب مفتاح العلوم سكّاكى ( وفات 626 ه . ق . ) است ، و ديگرى شرح مختصر ابن حاجب ( 646 - 570 ه . ق . ) است . انديشه‌هاى كلامى - سياسى عضد الدّين در ضمن شرح حال و عقايد سيّد شريف جرجانى ( شمارهء 53 ) كه پس از اين مىآيد ، مورد بحث قرار گرفته است ، زيرا تفكيك مطالب اين دو دانشمند در مواقف و شرح مواقف چندان آسان نيست ؛ وانگهى در مسائل عمدهء دينى - سياسى با همديگر اختلافى نداشته‌اند . * * * 54 . سيّد شريف جرجانى ( وفات ، 816 ه . ق . ) مير سيّد شريف جرجانى ، شهرت سيّد على بن محمد ( تولد ، 740 ه . ق . ) متكلّم و فيلسوف ايرانى است . وى مذهب حنفى داشته ، و با تفتازانى ( وفات 792 ه . ق . ) معاصر بوده است ، و به معرّفى تفتازانى به حضور شاه شجاع راه يافته ، و شاه مظفّرى او را در

--> ( 1 ) . خواند مير ، حبيب السير ، 3 / 127 . ( 2 ) . براى اطّلاع بيشتر ، از زندگانى قاضى عضد الدّين ايجى سبكى ، - طبقات الشافعيّه ، 10 / 46 - 78 ، محمّد الحلو ؛ حبيب السير ، 3 / 128 - 127 ، كتابفروشى خيّام ؛ عبّاس اقبال آشتيانى ، تاريخ مغول ، 350 - 352 ؛ 510 - 511 . امير كبير ، 1347 ه . ش . ؛ حمد اللّه مستوفى ، تاريخ گزيده ، 521 - 522 ، دكتر نوايى . Encyclopaedia of Islam . 3 / 1022 .