را مطرح ساخته امّا به جنبهء صرفى - نحوى و بلاغى آن چندان نپرداخته است . از متكلّمان مسلمان معاصر ، مصطفى صادق الرّافعى ( فت ، 1937 م ) اين موضوع را به تفصيل در كتاب اعجاز القرآن و البلاغة النّبويّه ( چاپ هفتم قاهره ، 1381 / 1961 ) بررسى كرده است و در آن كوشيده است كه اعجاز قرآن را تركيب دو چيز يعنى « عجز انسان از آوردن معجزه » و « دوام اين عجز در طول قرون و اعصار » قلمداد كند . « 1 » * * * به عقيدهء مسلمانان قرآن معجزهء پيامبر اكرم و دليل صدق نبوّت او است . زيرا - چنان كه در تعريف گفتيم - كسى كه مدّعى پيامبرى باشد ، بايد براى اثبات ادّعاى خود معجزه‌يى بياورد كه ديگران از آوردن مانند آن ناتوان‌اند ، و مردم را به معارضه دعوت كند ؛ يعنى اگر مردم پس از ديدن معجزه و شنيدن تحدّى ، با وجود داعى بر تكذيب نبوّت ( از قبيل عدم رغبت بر ترك دين پدران خود ، و نيز كراهيت طبيعى از گرايش به دين جديد ) از معارضه به مثل و آوردن مانند آن درماندند ( هر چند كارهاى ديگرى از قبيل سحر و نير نجات و شعبذه را بتوانند كرد ) ، معجز بودن آن ادّعا يعنى الهى بودن آن امر ثابت مىشود ، و در نتيجه نبوّت آن شخص ثابت مىگردد . حال گوييم دانشمندان اسلامى بر اين نكته كه در قرآن مجيد هر دو امر ( تحدّى و دعوت به معارضه و در نتيجه درماندن مردم از آوردن مانند آن ) صورت گرفته است ، و بنابراين معجز است و دليل صدق حضرت رسول ، اتفاق كرده‌اند . اين نكته هم كه تحدّى صورت گرفته و پيامبر اكرم مردم را به تحدّى و به معارضه دعوت كرده است از آيات قرآنى صريحا مستفاد مىشود . مثلا در سورهء طور ، 52 / آيهء 34 مىگويد « فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ إِنْ كانُوا صادِقِينَ » اگر راست‌گويانند ( يعنى ناباوران ) پس سخنى مانند آن ( قرآن ) بياورند . و در سورهء هود ، 11 / آيه‌هاى 13 و 14 مىگويد : « أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَياتٍ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ ، فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ وَ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ » آيا مىگويند آن قرآن را ( محمّد ) بر خدا بسته است ؟ بگو ، شما نيز ده سوره مانند آن كه بر خدا بسته باشد بياوريد ، و اگر راست مىگوييد هر كه را به جز خداوند مىتوانيد فرا خوانيد ( تا شما را در اين كار يارى دهند ) ؛ اگر به شما پاسخ ندادند ، پس بدانيد كه آن قرآن به علم الهى فرو فرستاده شده است و خداوندى به جز او نيست . از اين آيات و آيات ديگر ( از جمله : « وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا

--> ( 1 ) . A . S . Tritton , Muslim theology , PP . 103 - 118 , London , 1947 .