كامل نمىشناسند و به همين جهت گاهى يك امام در جنگ ( « امام الحرب » يا « امام الجند » ) و امامى ديگر در فقه « امام الفقه » داشته‌اند . * * * زيديّه در دو ناحيه به قدرت سياسى رسيدند : يكى در سواحل درياى خزر ، از زمان داعى كبير تا حدود ( 520 ه . ق . ) كه در آنجا قريب ( 20 ) امام و داعى پيدا شدند كه گاه ميان آنها دوره‌هاى فترت حاصل مىشد ، و گاه همزمان با همديگر بودند و كارشان به كشمكش مىانجاميد . پس از آن زيديّهء طبرستان و گيلان در فرقهء نقطويه مستحيل شدند ؛ دوم در يمن ، كه يحيى بن حسين ( وفات 298 ه . ق . ) نوادهء قاسم رسّى ، پيشواى گروهى اندك ولى بسيار مؤمن و فداكار زيديّه در مدينه ، با جمعى از پيروان خود به عنوان جهاد به جانب جنوب جزيرة العرب به راه افتاد و بر يمن مستولى شد و حكومتى دينى در آن ناحيه تأسيس كرد . امامان زيدى يمن ، در داخل و خارج كشمكش‌ها داشتند ، و پس از استيلاى تركان عثمانى بر يمن چند بار با تركان جنگيدند . و گاه نيز مدّعيان امامت با هم در جنگ بودند . سلطنت جديد يمن را امام المتوكل يحيى تأسيس كرد ، وى به سال 1904 با تركان عثمانى جنگيد ، و در سال 1918 « صنعاء » را به طور قطعى بدست آورد « 1 » . * * * شيعيان علوى پس از فوت على و دو پسرش ، امامت زين العابدين ( ابو محمّد على بن حسين ) را پذيرفتند . و پس از مرگ او به سال 95 ه . ق . براى مقابله با زيديّه كه فرزند ديگر امام يعنى زيدين على را به امامت برگزيده بودند آنها ابو جعفر محمد بن على ( 114 - 57 ه . ق . ) ملقّب به « باقر العلوم » را به عنوان امام پنجم خود شناختند ، و پس از فوت او فرزندش ابو عبد اللّه جعفر بن محمّد الصّادق ( وفات ، 148 ه . ق . ) امام ششم شيعيان شد . پس از درگذشت امام ششم شيعيان علوى به شش فرقه تقسيم شدند ( اسماعيليّه ، ناووسيّه ، قرامطه ، افطحيّه ، سميطيّه ، و موسويّه يا كسانى كه از موسى بن جعفر ( ع ) پيروى مىكردند ) . موسويّه امامت عبد اللّه بن جعفر ملقب به « افطح » پسر امام صادق ( ع ) را انكار كردند . اين فرقه ياران نزديك امام ششم را شامل مىشدند و متكلمان بزرگى همچون ابو جعفر مؤمن الطّاق « 2 » ( كه اهل سنّت او را شيطان الطّاق ناميده‌اند ! ) ، ابان

--> ( 1 ) . براى آگاهى بيشتر دربارهء « زنديّه » ، بويژه فعاليت‌هاى سياسى اين طايفه - Shorter Encyclopaedia of Islam , art . , « al - Zaidiya » , 651 - 652 , luzac , 1874 . ( 2 ) . ابو جعفر محمد بن على بن نعمان كوفى ، معروف به « ابو جعفر احول » و ملقب به « شيطان الطاق » -