رسول او و جهاد با ظالمان و دفاع از مستضعفان و فريادرسى محرومان مىخوانيم » . پس از چند ماه ياران خود را به خروج امر كرد ، اما چون مطلب جدّى شد بيشتر كسانى كه بيعت كرده بودند پراكنده شدند ، و جز سيصد تن يا كمتر باقى نماندند . ميان ايشان و ابن عمر جنگ خونينى درگرفت . شبانگاه تيرى به پيشانى زيد خورد ، و چون آن را بيرون كشيدند درگذشت . سرش را بريدند و نزد هشام فرستادند . دستور داد سر را به دروازهء شام نصب كردند ، پس از آن ، آن را به مدينه فرستاد و جسد همچنان مصلوب ماند تا اينكه هشام فوت كرد ، آنگاه وليد دستور داد كه جنازه را پايين آوردند و سوزانيدند ! ( 122 ه . ق . ) « 1 » . به گفتهء شهرستانى ، زيديّه معتقدند كه امام بايد از اولاد فاطمهء زهرا ( ع ) باشد . و از فرزندان او هركس عالم و زاهد و شجاع و سخىّ باشد و دعوى امامت كند امام است و اطاعت او واجب ، خواه از نسل امام حسن باشد يا حسين ، و اگر دو تن كه هر دو جامع شرايط امامت باشند ، در دو ناحيه خروج كنند ، هر دو امام واجب الطاعه هستند . پس از كشته شدن زيد بن على ، پسرش يحيى بن زيد ( وفات ، 125 ه . ق . ) به امامت برخاست ، و به خراسان رفت ، و جمعى به او گرويدند ولى عاقبت كشته شد . بدين معنى كه نصر بن سيّار ، عامل امويان در خراسان اسيرش كرد و در مرو به زندانش انداخت ، پس از آن آزادش كرد ، و او همراه ياران خود به شهادت رسيد . زيديّه به چند فرقه تقسيم مىشده‌اند ( مانند جاروديّه و خشبيّه ) و در برخى عقايد ميان ايشان اختلاف بوده است . * * * از امامان زيديّه دو تن اهمّيّت سياسى داشته‌اند و از لحاظ سياسى قابل ذكراند : يكى حسن بن زيد [ بن محمد بن اسماعيل ] حسنى علوى ( وفات ، 270 ه . ق ) « 2 » معروف به « داعى

--> ( 1 ) . بيشتر علماى شيعه معتقدند كه قيام زيد براى امامت نبوده ، بلكه براى امر به معروف و نهى از منكر بپاخاسته بود ، و همو با امامت امام باقر ( ع ) موافقت داشته است . مجلسى در بحار الانوار ( 11 / 41 ، دار الاضواء ) آورده است كه زيد همواره مىگفته است « من اراد الجهاد فالىّ و من اراد العلم فالى ابن اخى جعفر » - آنكه مىخواهد جهاد كند نزد من آيد ، و آنكه مىخواهد علم دين بياموزد نزد پسر برادرم جعفر برود . طبيعى است كه اگر داعيهء امامت مىداشت كمال علم را از خود نفى نمىكرد . چون امام - نزد شيعه و زيديّه - بايد از پيروان خود عالم‌تر و فاضل‌تر بوده باشد . ( 2 ) . وى در مدينه متولد شد و در همانجا نشأت يافت و در آمل طبرستان وفات يافت چنان كه گفتيم به سال 250 ه . ق . قصد طبرستان كرد و آمل و سارى و گرگان را گرفت و طاهريان را هزيمت داد ، و يك دولت شيعى زيدى برقرار كرد كه تا سال 345 ه . ق . دوام داشت . از كتب او الجامع فى الفقه و ، البيان و الحجّة در