قبيح و باطل است . « 1 » يك دليل ديگر شيعه اينست كه مىگويند : امامت قضيهء مصلحتى نيست كه به اختيار عامه منوط باشد و امام بر پايهء رأى آنان به امامت منصوب گردد بلكه قضيّه‌يى اصولى است ، و ركنى از اركان دين است ، و پيامبران را جايز نيست كه از ظاهر ساختن آن غفلت ورزند و آن را مهمل بگذارند ، و يا آن را به عامّه واگذار كنند « 2 » . اين تبليغ آنان با كاميابى بزرگى همراه گشت و زوال بنى اميّه را تسريع كرد . مخالفان شيعه ، به سبب اينكه شيعه حقانيت شيخين ( ابو بكر و عمر ) را به عنوان خلفاى رسول اكرم ردّ مىكردند ، آنان را روافض ( « ردّ كنندگان » ) ناميدند . عنوانى كه بعدها يعنى در روزگار نفوذ سلاطين سنّى بويژه غزنويان ، سلاجقه براى شيعه علم گشت ، و در كتب دينى سياسى ، اخلاقى ، اصولى و ادبى فراوان به كار رفته است ، و از تسامح و انصاف هر دو عارى است . « 3 » * * * 3 . زيديّه يعنى مردمى كه پس از وفات امام سجّاد ( ع ) دست بيعت به زيد فرزند او دادند ( در روزگار خلافت هشام بن عبد الملك ) . و چون زيد از شاگردان ابو حذيفه و اصل بن عطاء معتزلى ( 80 - 131 ه . ق . ) بود ، در اصول به معتزله گراييد ، و پيروان او نيز جزو پيروان معتزله گشتند . پس از واقعهء غم‌انگيز كربلاء و شهادت حسين بن على ( ع ) ، اماميّه به دو گروه منقسم گشتند . يكى از آن‌ها على بن حسين را به عنوان امام خود برگزيدند كه مادربزرگ او حضرت فاطمه ( عليها السلام ) بود ، و بعدها « زيديه » از آن گروه پديدار گشت . گروه ديگر معتقد شدند كه امامت حقّ محمّد حنفيّه ( وفات ، 81 ه . ق . ) پسر ديگر على بن ابى طالب است ، پسرى كه مادر او دختر پيامبر اكرم نبود . اين فرقهء دوم « كيسانيّه »

--> ( 1 ) . علامهء حلّى ، كشف المراد ( 173 ، ط . قم . بى . تا . ) « . . . و امامة المفضول قبيحة عقلا » . ( 2 ) . « و قالت الشيعة : ليست الامامة قضيّة مصلحيّة تناط به اختيار العامّة و ينتصب الامام بنصبهم ، بل هى قضية اصوليّة و هى ركن الدين لا يجوز للرّسل - عليهم السلام - اغفاله و لا تفويضه الى العامّة » ( شهرستانى ، الملل و النحل ، 146 ) . ( 3 ) . در اين باره داستانى لطيف است كه راغب اصفهانى در محاضرات الادباء ( 4 / 448 - 449 ) نقل مىكند : « كان باصفهان رجل يقال له الكنانىّ فى ايّام احمد بن عبد العزيز ، و كان احمد يتعلّم منه الامامة . فاتّفق ان تطلّعت عليه امّ احمد يوما فقالت : يا فاعل جعلت ابنى رافضيّا . فقال الكنانىّ : يا ضعيفة العقل ، الرّافضة تصلّى كلّ يوم احدى و خمسين ركعة ، و ابنك لا يصلّى فى كلّ احد و خمسين يوما ركعة واحدة ، فأين هو عن الرّافضة ؟ ! » ( - كاشف الغطاء ، اصل الشيعة و اصولها ، 89 ) .