( 1 ) در گور كردن دختران از كرم است ؛ زيرا كه بسبب ايشان غم و اندوه و رنج و مشقّت بيشتر بود و ليكن صادق عليه السّلام گويد كه : دختران حسناتند و پسران نعمات و خداى تعالى بر حسنات ثواب دهد و از نعمات بپرسد ؛ اين دليلست كه چون مؤمن دختر دارد و ايشان را تعاهد كند بيشك ثواب يابد و چون پسر دارد مخاطرهء دوزخ بود . و مصطفى عليه السّلام با ياران نشسته بود كه يكى از در درآمد و با ديگرى سرّى بگفت آن كس را گونه بگرديد حضرت رسول عليه السّلام گفت : چه حالست ؟ - مرد گفت : خيرست ، ديگر باره بپرسيد ، مرد گفت : چون بيامدم زنم بار مينهاد ، اين ساعت اين آمده ميگويد دخترى آورد پس مصطفى عليه السّلام گفت : الأرض تقلّها و السّماء تظلّها ، و الرّبّ يرزقها و هى ريحانة تشمّها ؛ زمين برگيردش « 1 » ، و آسمان بر وى سايه افكند ، و خدايش روزى دهد و او سپر غمى « 2 » بود كش ميبوئى يعنى راحت دل و روشنائى چشم بود پس روى بقوم كرد و گفت : هر كه دخترى دارد ويرا آن رنج بس است ، و هر كه دو دارد زنهار ، و هر كه سه دارد جهاد و غزا از وى بيفتاد ، و هر كه چهار دارد اى قوم بفريادش رسيد و بر وى رحمت كنيد و قرضش بدهيد . و مصطفى عليه السّلام را دخترى آمد قومش متغيّر شدند رسول عليه السّلام گفت : چه بود شما را . . . ! خداى تعالى روزيش ميدهد و ريحانهء من بود كش مىبويم . 197 - معترك المنايا ما بين السّتّين الى السّبعين « 3 » . ( 2 ) عمرهاى امّت من ميان شصت و هفتاد بود « 4 » .

--> ( 1 ) « برگيردش » يعنى برميدارد و حمل مىكند چنان كه معنى « تقلّها » همانست . ( 2 ) در برهان قاطع گفته : « سپر غم بفتح غين نقطه‌دار و سكون ميم مطلق گلها و رياحين را گويند عموما و گلى كه آن را ريحان خوانند خصوصا ، و بر وزن « اسپرم » هم آمده است » . ( 3 ) در نسخهء عتيقه : « أكثر أعمار أمّتى ما بين السّتّين الى السّبعين » و هو الاصحّ و در مكاتيب قطب نسبت به اين حديث تحقيقى هست بسيار قابل توجّه ، و قاضى نور اللَّه شوشترى ( ره ) آن را در مجالس المؤمنين در ترجمهء سيّد فضل اللَّه راوندى ( ره ) نقل كرده و ما نيز آن را بوسيلهء آن كتاب در آخر تعليقات خود بر زاد السالك فيض ( ره ) نقل كرده و چاپ نموده‌ايم فان شئت فراجع . ( 4 ) ترجمه مطابق نصّ كتاب همانست كه ملاحظه مىشود .