الشيخ الكليني ( مترجم : مصطفوى )

75

الكافي ( أصول كافى ) ( فارسى )

زيرا هر كه مؤمنى را بشكند ، بر او لازمست جبرانش كند . توضيح - از مجموع اين خبر و خبر سابق بدست مىآيد كه خداى تبارك و تعالى بهر يك از افراد انسان ، قابليت و استعداد مخصوصى عنايت فرموده است كه ممكن نيست از آن مقدار تجاوز كند و بدرجه بالاترى كه استعدادش را ندارد برسد ، ولى هر كس نسبت به مقدار استعداد و ظرفيت خدا دادى خويش با فعليت و ثبات از مادر متولد نميشود ، بلكه عطاء خداوند تنها قابليت است و خود او بايد با مجاهدت و كوشش در اكتساب استعداد ، خود را بمرحله فعليت برساند ، ولى روايت ناظر به كسانى است كه با اين مرحله ديگران برخورد ميكنند و در واقع بهترين روش تعليم و ترتيب است كه در چند جمله كوتاه بيان شده است . اولا ميفرمايد : اگر تو در پله دوم و ديگرى در پله اول از علوم و معارف و اخلاقست ولى استعداد ترقى بپله دوم را دارد ، او را مأيوس و دل شكسته مكن و به او مگو : تو قابل نيستى ، چيزى نخواهى شد و ثانيا در صدد تعليم و تربيت او باش و ثالثا از او توقع نداشته باش كه در يك روز و با چند جمله بدرجه تو رسد بلكه با نرمى و ملايمت و آهسته از او دستگيرى كن تا به قدر استعدادش ترقى كند و رابعا بدان كه اگر دل مؤمنى را شكستى و او را از تحصيل معارف دلسرد كردى بر تو لازمست كه اين شكست را جبران كنى و دوباره بتشويق و ترغيب او پردازى . اين بيان از نظر اين بود كه مرحوم كلينى اين دو روايت را از يك مورد دانسته و در يك باب ذكر فرموده است ، ولى ميتوان گفت كه روايت اول مربوط باستعداد و قابليتهاى كلى افراد بشر است كه مختلف و متفاوتست ، اما روايت دوم مخصوص استعداد ايمانى و درجاتى است كه هر مؤمنى ميتواند به آنها برسد ، پس نبايد روايت اول را در آنجا ذكر نمود ، زيرا مربوط بدرجات ايمان نيست . 3 - سدير گويد : امام باقر عليه السّلام به من فرمود : مؤمنين درجات مختلفى دارند : يكى داراى يك درجه و يكى دو درجه و يكى سه درجه و يكى چهار درجه و يكى پنج درجه و يكى شش درجه و يكى هفت درجه است . پس اگر بخواهى بداراى يكدرجه تحميل دو درجه كنى نتواند و اگر بر چهار درجه تحميل سه درجه كنى نتواند و اگر بر سه درجه تحميل چهار درجه كنى نتواند و اگر بر چهار درجه تحميل پنج درجه كنى نتواند و اگر بر پنج درجه تحميل شش درجه كنى نتواند و اگر بر شش درجه تحميل هفت درجه كنى نتواند و همه