زندگى ابان براى ما سخن مىگويد كه : ابان يك ماه پيش از مرگش مرا خواست و از خوابى سخن گفت كه در آن سليم را ديده و خبر از مرگش داده و خواسته كه كتابش را به اهلش سپرد . و ابان كتاب را به عمر بن اذينه مىدهد و از او پيمان مىگيرد كه در حفظ آن بكوشد و به نسل آينده تحويل دهد . « 1 » و ما اينك مىتوانيم در تاريخ حضور يابيم و آن صحنه را به احساس ببينيم كه چگونه در آن بامداد پر هول و هراس كه بصره در ظلمت جور و جهل فرو رفته ، در حومهء شهر ، در خانه‌اى گلين و متروك كه به يك پناهگاه و خانهء تيمى شبيه است ، اسناد نهضت اسلام كه از ميان بيش از يك قرن رنج و شكنج و خون گذشته ، تحويل عمر بن اذينه مىشود و او آنها را با دل و جان به تاريخ مىرساند و جاودانه مىسازد . ابان يك ماه بعد بدرود مىگويد . و بدينسان ابان در انتقال حقيقت اسلام به جهان ، ادامهء سلمان فارسى از نسل نخست ايرانيان مسلمان است كه دين خويش را به نهضت تاريخى اسلام ادا كرد و در تاريخ محكوم و سرنوشت مظلوم اسلام امامت جاودانه شد .

--> ( 1 ) - ن . ك : مقدّمهء ابان بر كتاب سليم - همين كتاب ، صفحات بعد . در ترسيم بيوگرافى ابان بن ابى عياش علاوه بر منابع ياد شده در پاورقىها ، مقدمه‌اى بر كتاب سليم تحقيق و تأليف آقاى انصارى را پيش چشم داشته‌ام .