به رهبرى محمّد بن عبد اللَّه بن حسن ( نفس زكيّه ) در سال 132 هجرى ، بار ديگر كودتاى سقيفه تكرار شد و باند عباسيان قدرت را غصب و به قتل عام علويان و شيعيان پرداختند و ترور و تفتيش و سانسور ، مضاعف شد ، امام صادق عليه السّلام و اصحاب و پيروان آن حضرت در محاصره مطلق رژيم عباسى قرار گرفتند و اين دوره از حيات امام صادق عليه السّلام از سخت‌ترين ادوار تاريخ امامت آن حضرت است تا آنجا كه حضرتش به همهء شيعيان اعلام كرد : من سمّانى باسم فعليه لعنة اللَّه . « 1 » و اين سخن حكايت از شدت خفقان و ترور رژيم انقلابى نوپاى عباسى دارد . از اين پس ابان را در طوفان هولناك تاريخ گم مىكنيم و اين ناپديد شدن در چنان طوفانى سهمگين كاملا طبيعى و منطقى است . فقط مىدانيم كه در بصره است ، همين . 3 - مرگ * سالهاى 140 - 138 هجرى ؛ ابان در اين سالها يا در فاصلهء اين سالها در گذشته است . متولّيان رسمى تاريخ كه از اين پس در پى ابان هستند مىگويند كه ابان تا پس از سال 140 هجرى مىزيسته است . « 2 » و محدّثانى كه از ابان بهتر و بيشتر خبر داشته‌اند مىگويند كه ابان در اوّل ماه رجب سال 138 هجرى در گذشته است . « 3 » مورّخان شيعهء اماميه در گذشت ابان را در سال 138 هجرى مىدانند . « 4 » عمر بن اذينه از مشايخ بزرگ و برجستهء شيعهء اماميّهء مقيم بصره كه از سوى ابان به عنوان فردى صالح و شايسته تشخيص داده شده تا كتاب سليم را تحويل او دهد ، از پايان

--> ( 1 ) - ن . ك : نوبختى / فرق الشيعه 110 . ( 2 ) - ن . ك : ذهبى / ميزان 1 / 15 ، 14 . ( 3 ) - ن . ك : مزّى / تهذيب 1 / 19 ش 142 ، 23 . + ابن حجر / تهذيب 1 / 97 - 99 . ق 174 . ( 4 ) - ن . ك : انصارى / مقدّمه سليم 213 - همين كتاب ، صفحات بعد .