[ تحليل و پيش‌بينى حوادث آينده ] ( * مصدر روايت : امام على عليه السّلام . * راوى : ابان از سليم . * زمان : سال 40 هجرى . * مكان : كوفه . * موضوع : تحليل و پيش‌بينى حوادث آينده . * دانش بيكران على عليه السّلام ، سعهء صدر و آزادى و آزادى خواهى و آزادى بخشى على عليه السّلام ، تكيه و تأكيد بر آگاه شدن مسلمانان . * تحليل سرنوشت تاريخى نهضت اسلام در طول رژيم‌هاى خلافت اموى و عباسى . * پاسخ به پرسش تاريخى « چه بايد كرد . » * سرنوشت خاندان امامت و پيروان‌شان در ادوار تاريخى خلافت غصب . ) متن : ابان گويد كه سليم گفت : امير مؤمنان عليه السّلام به منبر شد ، ستايش و سپاس خداى را گفت و فرمود : اين من بودم كه چشم فتنه را درآوردم و كسى را جز من جرات چنين كارى نبود . به خدا سوگند ! اگر من در ميان شما نبودم كسى نبود كه بتواند با اهل جمل و صفين و نهروان بجنگد . به خدا سوگند ! اگر نبود كه فقط حرفش را مىزديد و عملش را رها مىكرديد ، از آنچه خداوند بر زبان پيامبرش جارى كرده در بارهء كسانى كه با آنان جنگيد و به گمراهىشان آگاه و به هدايتى كه ما خود برآنيم دانا بود ، با شما سخن مىگفتم . سپس فرمود : پيش از آنكه مرا از دست دهيد هر آنچه مىخواهيد از من بپرسيد ؛ به خداى سوگند ! من به راههاى آسمان داناترم تا راههاى زمين ، منم رهبر بزرگ