السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

653

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

قطايع مُلوك : قطايع مُلوك أموال غير منقول شاهان ، همچون زمينهاى اختصاصى آنان . 1 قطايع جمع قطيعه به معناى بخشي از زمين يا منافع آن است كه حاكم اسلامى آن را به كسى واگذار مىكند كه از آن به « اقطاع » ( - - ) اقطاع ) تعبير مىكنند . موضوع بحث در اينجا قطايع ملوك است كه مراد از آن ، أموال غير منقول پادشاهان مىباشد . از آن به مناسبت در باب خمس سخن گفته‌اند . زمين وديگر أموال غير منقول پادشاهان كه ملك آنان است واز مسلمان يا كسى كه در حكم مسلمان است غصب نشده ، پس از فتح سرزمين كفّار به دست مسلمانان ، از انفال به شمار مىرود كه از آنِ پيامبر صلّى اللَّه عليه وآله وپس از ايشان از آن امامان عليهم السلام است 2 - - ) انفال ) . قطب قطب : هريك از دو نقطهء تقاطع محور زمين با سطح زمين ومناطق پيرامونى آن . 1 قطب در دانش جغرافيا به هريك از دو نقطهء ياد شده كه در عرض جغرافيايى نود درجهء شمالي يا جنوبي قرار دارد ، گفته مىشود . در اين دو نقطه ، خورشيد تقريبا مدت شش ماه از سال بالاى أفق وشش ماه ديگر زير أفق قرار مىگيرد . بنابر اين ، در نقطهء قطب به طور تقريب ، شش ماه از سال ، روز وشش ماه شب است وخورشيد در عرض جغرافيايى هفتاد درجهء شمالي ، مدت دو ماه ودر عرض 74 درجهء شمالي ، مدت سه ماه غروب ندارد . مجموعهء نواحي ومناطقى كه ميان عرض جغرافيايى 5 / 66 تا 90 درجه است مناطق قطبى به شمار مىرود . 2 اين بحث در كلمات فقهاى پيشين مطرح نشده است . ظاهراً نخستين فقيهى كه آن را مطرح كرده است ، سيد محمد كاظم يزدى ( م 1337 ه . ق ) در كتاب العروة الوثقى ، در بحث صوم مىباشد . فقهاى پس از ايشان نيز به تبع در باب صلات وصوم متعرض احكام آن شده‌اند . نماز وروزه از عباداتى است كه طلوع وغروب خورشيد در آنها دخالت دارد ؛

--> ( 1 ) . روضة المتقين 3 / 136 - 137 ؛ بلغة الفقيه 1 / 289 ( 2 ) . جواهرالكلام 16 / 123 - 124 ؛ مستمسك العروة 9 / 446 .