آسيب ديده سرايت كند وبر اثر آن بميرد ، قصاص نفس ثابت مىشود وولىّ دم مىتواند جانى را قصاص كند ؛ ليكن بايد ديهء عضوى را كه آسيب ديده قبل از مرگش آن را عفو كرده است ، به جانى بپردازد واگر آسيب ديده به عفو وجنايت وآنچه كه به سبب سرايت آن حادث مىشود تصريح كند ، آيا اين عفو نسبت به آنچه حادث مىشود نيز نافذ است يا نه ؟ اختلاف مىباشد . بنابر قول دوم ، ولىّ دم مىتواند جانى را قصاص كند . 9 شرايط قصاص : 1 ) . تساوى در حريّت : شرط قصاص در صورت آزاد بودن قاتل ، آزاد بودن مقتول است . بنابر اين ، اگر فردى آزاد ، برده‌اى را بكشد ، قصاص نمىشود ؛ هرچند بايد قيمت آن را به مالكش بپردازد . در غير اين صورت ، قصاص ثابت است ، مانند آنكه فرد آزادى ، آزادى را يا برده‌اى ، برده‌اى ديگر ويا آزادى را بكشد . اما اگر انساني آزاد ، عادت به كشتن بردگان كرد ، به قول جمعى از قدما براي رفع فساد ، كشته مىشود . 10 2 . تساوى در دين : چنانچه قاتل مسلمان باشد ، شرط قصاص أو ، مسلمان بودن مقتول است ؛ اما اگر مقتول ، كافر باشد ؛ چه حربي وچه ذمي ، مسلمان قاتل قصاص نمىشود . هرچند در قتل ذمي يا معاهد ، قاتل تعزير مىشود . بنابر اين ، اگر مسلمانى ، مسلمانى ديگر يا كافرى ، مسلمانى را ويا كافرى ذمي ، كافر ذمىاى ديگر را بكشد ، قصاص ثابت است . اگر مسلمانى عادت به قتل ذميان كند ، بنابر قول مشهور ، قصاص مىگردد ، به شرط آنكه ما به التفاوت دية مسلمان وذمي ، به مسلمان داده شود . 11 3 . پدر مقتول نبودن . بنابر اين ، چنانچه پدر ، قاتل فرزندش باشد ، قصاص نمىشود ؛ گرچه دية ، تعزير وكفّاره بر عهدهء أو مىآيد . آيا جد پدرى نيز همين حكم را دارد ؟ مشهور أو را محكوم به حكم پدر دانسته‌اند . 12 به قول مشهور ، مادر در ازاى قتل فرزند قصاص مىشود . 13 مردى كه همسرش را كشته است ، چنانچه از وى فرزندى داشته باشد ، آيا