فرزند به عنوان ولىّ دمِ مادر مىتواند پدر را قصاص كند ؟ مشهور قائل به عدم جواز شده‌اند . 14 4 . عاقل بودن : قاتل هنگام ارتكاب جنايت بايد عاقل باشد . بنابر اين ، در صورت ديوانه بودن ، قصاص نمىشود ؛ هرچند دية بر عهدهء عاقله أو ( - - ) عاقله ) ثابت مىشود وبا نبود عاقله ، به قول برخى ، دية از بيت المال پرداخت مىگردد . 15 چنانچه قاتل هنگام جنايت عاقل بوده ، سپس ديوانه شده باشد ، قصاص ساقط نمىشود . 16 اگر مقتول ، ديوانه وقاتل ، عاقل باشد ، قصاص بر قاتل ثابت نيست ؛ ليكن دية ثابت است ؛ مگر آنكه وى قصد دفاع از خود را داشته ودفع ديوانه متوقف بر قتل أو باشد . در اين صورت ، دية نيز ثابت نخواهد بود ؛ ليكن جمعى گفته‌اند : دية از بيت المال پرداخت مىشود . اين قول به مشهور نيز نسبت داده شده است . 17 كسى كه در حال مستى ، ديگرى را بكشد ، بنابر قول أكثر ، قصاص مىشود ، مگر آنكه مستى أو در پى عذر شرعي باشد . برخى قصاص را مطلقا ثابت ندانسته‌اند . اگر كسى بر اثر مصرف مواد مخدر بدون هيچ عذرى ، عقلش زايل ومرتكب قتل شود ، آيا قصاص ثابت است يا نه ؟ مسئله محل اختلاف است . 18 كسى كه در حال خواب مرتكب قتل شده است ، قصاص نمىشود ؛ ليكن دية بر عهده‌اش مىآيد . در اينكه دية در مال قاتل ثابت است يا عاقلهء أو اختلاف مىباشد . 19 آيا ارتكاب قتل توسط نابينا موجب ثبوت قصاص است يا نه ؟ مسئله اختلافى است 20 - - ) قاعده عمد الأعمى خطأ ) . 5 ) . بالغ بودن : بنابر قول مشهور ، در ثبوت قصاص ، بلوغ شرط است . بنابر اين ، قاتل نابالغ قصاص نمىشود . بر اين ديدگاه ادعاى اجماع نيز شده است . 21 به قول مشهور در قاتل بالغ ومقتول نابالغ ، قصاص ثابت است . 22 6 ) . محترم بودن جان مقتول : بنابر اين ، كساني كه از نظر شرع مقدس ، جانشان محترم نيست ، مانند كفّار حربي ( - - ) أهل حرب ) بر قاتل آنان قصاص ثابت نيست .