السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

477

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

اقسام : متعلّق قبض ( مقبوض ) يا عين است ، مانند خانه يا مغازه يا منفعت ، مانند سكونت در خانه . عين نيز يا شخصي است ، مانند خانهء مشخص در خارج ويا كلّى ، مانند قبض آنچه در ذمّه است . وبه اعتبار ديگر ، يا منقول است ، همچون گندم ويا غير منقول ، مانند زمين . قبض ، يا ابتدايى است ويا استدامه‌اى . مقصود از استدامه‌اى آن است كه مال از قبل بابت امانت يا غير آن در دست قبض كننده بوده ودر ادامه با بيع ويا عقدي ديگر به ملكيت أو در آمده است . ونيز قبض يا شرط صحّت عقد يا لزوم آن است ويا شرط تعيين عوض در صورتي كه كلّى باشد وبالآخرة يا سبب ضمان است ويا سبب رفع ضمان . 2 قبض در عقود : بنابر قول مشهور ، قبض شرط صحّت وقف است . برخى آن را شرط لزوم دانسته‌اند ونه صحّت . 3 عُمرى ، رُقبى وتحبيس نيز حكم وقف را دارند . 4 همچنين در صدقه 5 وهبه ؛ أعم از معوّض وغير معوّض ، 6 قبض شرط صحّت آن است . در بيع صرف ( - - ) صرف ؛ بيع ) نيز قبض واقباض در مجلس قبل از جدا شدن دو طرف معامله از يكديگر شرط صحّت بيع مىباشد وبدون آن معامله باطل است . 7 چنان كه در بيع سَلَف ( - - ) بيع سَلَف ) نيز قبض بهاى كالا پيش از جدا شدن دو طرف عقد شرط صحّت آن است . 8 در اينكه قبض شرط صحّت رهن است يا نه ، مسئله اختلافى است . أكثر فقها آن را شرط ندانسته‌اند . برخى نيز قبض را شرط لزوم دانسته‌اند . 9 در بيع معاطات ( - - ) معاطات ) قبض جايگزين ايجاب وقبول است ودر عارية ، وديعه ، وكالت ومانند آن ، جايگزين قبول مىباشد وبدون قبض ، عقد باطل خواهد بود ؛ بدين معنا كه قبض از اجزاى عقد است وبدون آن ، عقد محقق نمىشود . 10 آثار قبض : قبض موجب انتقال ضمان به قبض كننده در عقودى چون بيع واجاره است ؛ بدين معنا كه كالاى فروخته شده ومنفعت اجاره داده شده هرچند با عقد به ملك خريدار ومستأجر منتقل مىشود ؛