قاعدهء المُتَنَجّسُ يُنَجّس - - ) قاعدهء تنجيس متنَجِّس قاعدهء المُدعى بلامُعارض - - ) قاعدهء سماع دعواي بدون معارض قاعدهء مُدَّعى ومُنكِر - - ) قاعدهء بيّنه ويمين قاعدهء مُسامَحَه - - ) قاعدهء تسامح در ادلّهء سنن قاعدهء مشروعيت عبادات صَبى - - ) كودك قاعدهء المشقة موجبة لليسر قاعدهء المَشَقةُ موجِبَةٌ لِليُسر : از قواعد فقهى . عنوان بالا را نخستين بار شهيد أول ( م 786 ه . ق ) به كار برده وگفته است : از منابع احكام ؛ يعنى كتاب ، سنّت ، اجماع وعقل پنج قاعده استنباط مىشود كه مىتوان همهء احكام را به اين پنج قاعده برگرداند . يكى از آنها قاعدهء « المَشَقَّةُ موجبةٌ لليُسر » است ؛ 1 يعنى به مشقت افتادن موجب آسان شدن حكم شرعي مىشود . تمامى احكام ترخيصى شرعي ، از قبيل خوردن مردار در حال اضطرار ، مشروعيت تقيّه ، تيمم ، نشسته نماز گزاردن با عذر از ايستادن وقصر نماز وافطار روزه در حال سفر به اين قاعده برمىگردد ( - - ) رخصت ) . موارد تطبيق : شهيد أول براي قاعدهء ياد شده مصاديق زيادى را از أبواب مختلف در عبادات ومعاملات ، بر مىشمارد ؛ ليكن همهء آنها مصاديقى هستند كه در شرع مقدس به دليل خاص ثابت است نه به قاعدهء ياد شده ؛ هرچند احكام ثابت در آن مصاديق مىتواند با ملاك تسهيل وتخفيف باشد . 2 مدرك قاعده : بر اعتبار وحجّيت قاعده به آيات دلالت دارنده بر ارادهء يسر ونفى عسر وحرج 3 ونيز أحاديث بيانگر نفى ضرر در شرع مقدس ، استناد شده است . 4

--> ( 1 ) . التعليقة على رياض المسائل / 28 ( 2 ) . كتاب الطهارة ( شيخ انصارى ) 1 / 327 - 328 ؛ مصباح الفقيه 1 / 314 - 315 ؛ مصباح الهدى 1 / 227 - 228 ( 3 ) . مسائل الناصريات / 72 - 73 ؛ كتاب السرائر 1 / 180 - 181 ؛ كشف اللثام 1 / 480 ( 4 ) . شرح نجاة العباد / 110 ( 5 ) . جواهر الكلام 1 / 343 ؛ مصباح الفقيه 1 / 312 ( 6 ) . مصباح الفقيه 1 / 314 .