السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
393
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
هدايت بر خدا واجب است ؛ زيرا اگر تعليم وهدايت أو نباشد كسى از پيش خود راه به جايى نمىبرد وبه غرض خلقت دست نمىيابد . امر ونهى ، هدايت وراهنمايى ، اعطاى قوا وحواس ، اختيار وقدرت از جلوههاى لطف خدا به بندگان براي نيل آنان به فايدهء خلقت است . بنابر اين ، خداى تعالى از روى لطف ، پيامبران عليهم السّلام را برانگيخت وكتاب خود را بر ايشان فروفرستاد وبه زبان آنان ، امر ونهى كرد وراهنمايى وارشاد نمود ؛ آن گونه كه در قرآن كريم از آن خبر داده است . 6 موارد تطبيق : الف . أصول فقه : چنان كه گذشت ، اصوليان در بحث اجماع از قاعدهء لطف سخن گفتهاند . شيخ طوسي ( م 460 ه . ق ) وتابعان أو ، حجّيت اجماع را بر أساس قاعدهء لطف مىدانند ؛ بدين معنا كه هرگاه فقهاى عصري بر حكمي اتفاق نظر داشته باشند ، به قاعدهء لطف ، از اتفاق واجماع آنان ، قول معصوم عليه السلام كشف مىشود ؛ زيرا همان گونه كه به مقتضاى قاعدهء لطف ، نصب امام وعصمت أو واجب است ، اظهار حق از سوى امام در جايى كه همهء علما بر خلاف حق اتفاق نظر پيدا مىكنند ، واجب خواهد بود وعدم اظهار بر خلاف اجماع كنندگان ، بيانگر اين است كه آن اتفاق بر خلاف حق نيست 7 - - ) اجماع ) . ب . فقه : فقها در بابهاى مختلف به قاعدهء لطف تمسك كردهاند كه به نمونه هايى از آنها اشاره مىشود . صلات : آيا نمازِ بدهكارى كه توانايى اداى بدهى خود را دارد وطلبكار نيز طلب خود را در وقت نماز از أو مطالبه مىكند وأو در وسعت وقت به نماز اشتغال دارد ، صحيح است يا باطل ؟ مسئله محل اختلاف است . برخى با استناد به قاعدهء لطف حكم به عدم صحّت نماز كردهاند ؛ زيرا حكم به بطلان نماز ، مانع سهل انگارى در اداى حقي مىشود كه اداى آن فورى است ؛ از اين رو ، حكم به بطلان موجب دورى از معصيت ونزديكى به طاعت مىگردد . 8