قاعدهء لا تعاد قاعدهء لاتُعاد : از قواعد فقهى . دربارهء احكام نماز قواعد متعددى وجود دارد . يكى از آنها قاعدهء لا تعاد است كه قاعده‌اى فراگير نسبت به اجزا وشرايط ، بلكه - به قول برخى - موانع نماز است . 1 قاعدهء يادشده برگرفته از اين حديث شريف امام باقر عليه السّلام است : « لاتُعادُ الصلاةُ الا مِن خَمسَةٍ : الطَّهورِ والوقتِ والقبلةِ والركوعِ والسجودِ » . 2 مضمون آن اين است كه نماز به سبب اخلال در جزء يا شرطي از آن باطل واعاده نمىشود مگر در اخلال به پنج چيز : طهارت ، وقت ، قبله ، ركوع وسجود . مفاد قاعده : ترك بعض اجزا يا شرايط نماز موجب بطلان آن نمىشود ، مگر آنكه جزء يا شرط يكى از پنج چيزى باشد كه در بالا ذكر شد كه اخلال در يكى از آنها ، هرچند از روى سهو يا جهل موجب بطلان نماز خواهد شد . 3 قاعدهء لا تعاد مركب از مستثنا ومستثنامنه است ؛ از اين رو ، براي روشن شدن مفاد قاعده به تبيين وتشريح آن دو مىپردازيم . الف . مستثنامنه ( لا تعاد الصلاة ) : تحقق عمل مركّب از اجزا كه مشروط به وجود شرايط وفقد موانعى است ، با به جا آوردن همهء اجزا وتحصيل شرايط وترك موانع است ودر صورت ترك جزء يا شرطي ويا ارتكاب مانعى از موانع آن ، عمل تحقق نمىيابد وباطل خواهد بود . بنابر اين أصل ، عملِ مركبِ فاقد جزء يا شرط يا توأم با مانع محكوم به بطلان است ؛ ليكن استثنائاتى وجود دارد كه قاعدهء لا تعاد ( مستثنامنه ) از آن جمله است .

--> ( 1 ) . مباني منهاج الصالحين 4 / 419 ؛ كتاب الخلل في الصلاة / 126 ( 2 ) . جواهر الكلام 9 / 301 - 302 ؛ الفتاوى الجديدة ( مكارم ) 2 / 101 ( 3 ) . جواهر الكلام 5 / 232 - 234 ( 4 ) . 7 / 429 ( 5 ) . كتاب الصلاة ( محقق داماد ) 3 / 410 ؛ وسائل الشيعة 2 / 373 ( 6 ) . جواهر الكلام 5 / 149 و 7 / 350 ؛ مهذب الاحكام 4 / 385 و 5 / 400 ؛ دروس تمهيدية في القواعد الفقهية 2 / 119 .