قاعدهء عدم معذورية الجاهل - - ) جهل قاعده عدم نفوذ الاقرار في حق الغير - - ) قاعده اقرار قاعده عدم نقض يقين به شك - - ) استصحاب قاعدهء عُدوان - - ) قاعدهء اعتداء قاعدهء عُدول - - ) عدول قاعدهء عُسر وحَرَج - - ) قاعده نفى عسر وحرج قاعدهء العُقودُ تابعةٌ لِلقُصُود - - ) قاعدهء تبعية العقود للقصود قاعدهء عِلَل الشرع مُعَرّفات - - ) أسباب شرعي قاعدهء عَلَى اليد قاعدهء عَلَى اليَد [ قاعدهء ضَمان يَد ] : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده از قواعد مشهور فقهى وعبارت است از ضمان آور بودن تصرّف يا استيلا بر مال ديگرى . اين قاعده برگرفته از حديث مشهور نبوي « عَلَى اليَدِ ما اخَذَتْ حَتّى تُؤَدّيِه » است . برخى ، عنوان قاعده را متن حديث ياد شده قرار داده‌اند . 1 تفاوت قاعدهء على اليد با قاعدهء يد آن است كه مفاد قاعدهء دوم اماره ونشانه بودن يد است بر چيزهايى همچون مالكيت صاحب يد نسبت به مالي كه تحت تصرف أو است ( - - ) قاعدهء يد ) . بر خلاف قاعدهء على اليد كه مفاد آن ثبوت ضمان بر صاحب يد مىباشد . 2 تفاوت قاعدهء ضمان يد با قاعدهء اتلاف اين است كه در دومى مباشرت در اتلاف مال ديگرى ، سبب ثبوت ضمان مىشود ؛ ليكن بر أساس قاعدهء على اليد ، خسارتهاى وارد شده بر ديگرى حتى از ناحيهء غير صاحب يد ، بر عهدهء صاحب يد است وچنانچه عامل تلف از روى قصد وعمد صاحب يد باشد ، قاعدهء اتلاف نيز جارى مىشود 3 - - ) قاعدهء اتلاف ) . از قاعدهء ياد شده به تفصيل در كتب دربردارندهء قواعد فقهى ونيز در أبواب مختلف فقهى ، همچون تجارت وغصب سخن گفته‌اند .