قاعدهء حرمت مال مسلم - - ) قاعدهء احترام مال مسلمان قاعدهء حُرّيت - - ) أصل حرّيت قاعدهء حُسن وقُبح عقلي قاعدهء حُسن وقُبح عقلي [ قاعدهء تحسين وتقبيح عقلي ] : از قواعد أصولي . از آن در أصول فقه بحث كرده‌اند ومراد از آن به اجمال اين است كه افعال صادر از انسان صرف نظر از حكم شارع ، حسن وقبح ذاتي دارند وعقل آن را ادراك مىكند ( - - ) حسن وقبح عقلي ) . قاعدهء الحقُ لِمَن سَبَق - - ) قاعده سبق قاعدهء حُكمُ اللَّهِ عَلَى الواحد حكمُهُ عَلَى الجَماعة - - ) قاعده اشتراك قاعدهء حِلّ الانتفاع . . . قاعدهء حِلّ الانتفاع بما في الأرض : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده بر گرفته از آيهء شريفه « هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً » 1 وعبارت است از حلال بودن استفاده از آنچه كه خدا در زمين آفريده است . از آن به مناسبت در باب تجارت سخن گفته‌اند . مفاد قاعده : خداى تعالى در آيهء شريفه فوق مىفرمايد : « أو است كه همهء آنچه را در زمين است براي شما آفريد . » برخى از اين آية ، كلّيت حلال بودن بهره بردن از همه آنچه خدا در زمين آفريده ، استفاده وبه عنوان قاعدهء « حل الانتفاع بما في الأرض » مطرح كرده‌اند . بنابر اين ، جواز استفاده از همهء آفريده‌هاى زمين ، اصلى كلى مىباشد كه هنگام شك در جواز استفاده از چيزى كه خدا در زمين آفريده ، به آن رجوع مىشود ، مگر آنكه دليلي خاص بر ممنوعيت استفاده از چيزى وجود داشته باشد ؛ 2 ليكن برخى استفاده كلّيت از آيهء ياد شده را نپذيرفته ودر آن اشكال كرده‌اند . 3 تطبيق : آيا استفاده از اشياى نجس [ متنجس ] مطلقا جايز است ، مگر استفاده‌هايى كه به دليلي خاص ممنوع است ، مانند خوردن ونوشيدن ؛ يا مطلقا جايز نيست ، مگر استفاده‌هايى كه دليلي