السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
204
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
مستند قاعده : بر حجّيت خبر واحد در موضوعات ، به آياتي از قرآن كريم 3 وروايات متعدد كه در مسائل مختلف وارد شده ونيز بناى عقلا بر اعتماد به خبر ثقة در أمور زندگى به ضميمهء عدم ردع ومنع شارع از اين بناى عقلايى ، استناد واستدلال كردهاند . 4 قاعدهء حجّيت ظن در نماز قاعدهء حجّيت ظن در نماز : از قواعد فقهى . عنوان ياد شده عبارت است از قيام ظن مقام علم در عدد ركعات وافعال نماز . برخى از اين موضوع به عنوان قاعده ياد كردهاند . 1 از آن در باب صلات سخن گفتهاند . مفاد قاعدة : بدون شك ، علم در عدد ركعات وافعال نماز همانند غير نماز ، حجّت ومعتبر است ؛ چنان كه شك در عدد ركعات وافعال نماز ، داراى احكام وقواعدى خاص است كه در موارد شك به آن عمل مىشود ، مانند قاعدهء تجاوز ( - - ) قاعده تجاوز ) كه هنگام شك در به جا آوردن جزئي از اجزاى نماز در اثناى آن جارى مىشود ، وقاعدهء فراغ ( - - ) قاعده فراغ ) كه پس از پايان نماز در فرض شك جريان مىيابد ، ونماز احتياط ( - - ) نماز احتياط ) وسجده سهو ( - - ) سجده سهو ) در برخى شكها وبطلان نماز در صورت شك در ركعت أول ودوم بنابر قول مشهور ( - - ) شكيات ) ؛ ليكن آيا ظن در عدد ركعات وافعال نماز حكم علم را دارد يا شك ؟ بدون هيچ اختلافى ، ظن در ركعتهاى سوم وچهارم نمازهاى چهار ركعتي ، همچون علم معتبر است وبا ظن به ركعت سوم يا چهارم ، بنابر به جا آوردن آن گذاشته مىشود واحكام شك ، همچون خواندن نماز احتياط در آن جارى نمىگردد . همچنين بنابر قول مشهور ، ظن در ركعتهاى أول ودوم نماز چهار ركعتي ونيز دو ركعتي وسه ركعتي ، همچون علم معتبر است . 2 آيا حكم ظن در افعال نماز ، همچون ركعات نماز است وحكم علم را دارد ؟
--> ( 1 ) . القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 97 ( 2 ) . 81 ( 3 ) . حجرات / 6 ؛ بقره / 283 ( 4 ) . القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 83 - 90 ) .