السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
655
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
خلاصه آنكه مفتى بايد به راههاى دستيابى به احكام شرعى و چگونگى استنباط احكام از آنها و نيز تمامى علومى كه در به دست آوردن احكام نقش دارند عالم باشد ؛ در حدىّ كه هرگاه از علت حكمى كه به آن فتوا داده است ، سؤال شود ، بتواند بهطور كامل بر آن استدلال و مبانى آن را تبيين كند ؛ از اين رو ، براى مفتى جايز نيست خود را در معرض فتوا قرار دهد ، مگر زمانى كه مطمئن شود بر همهء آنچه دخيل در استنباط است ، اشراف و احاطه دارد . 3 2 . بلوغ ، عقل ، عدالت ، ايمان ، مرد و حلال زاده بودن و از ديگر شرايط و ويژگيهاى مفتى است ( - - ) تقليد ) . احكام مستفتى : مستفتىاى كه توانايى استنباط احكام را دارد نبايد به مفتى رجوع و از او تقليد كند ؛ اما مستفتىاى كه چنين توانايىاى ندارد ، هرچند در اصول دين و مسائل اعتقادى حق رجوع به مفتى و تقليد از او را ندارد ؛ بلكه بايد خود ، همچون مفتى به آن مسائل علم پيدا كند ، ليكن در احكام شرعى فرعى ، مىتواند به مفتى رجوع و از وى تقليد كند . 4 در ضروريات و نيز امور يقينى نيازى به رجوع به مفتى نيست . 5 براى مستفتى جايز نيست از مفتى استفتا كند ، مگر پس از احراز صلاحيت علمى و عملى وى . بنابر اين ، عامى نمىتواند به صرف اينكه شخصى بر مسند فتوا تكيه زده است و مردم را به سوى خود فرامى خواند و آنان نيز از او استفتا مىكنند ، اكتفا نمايد ؛ هرچند بر حسب ظاهر متصف به زهد و تقوا باشد . 6 راههاى دستيابى به فتوا : شنيدن از مفتى ، اخبار دو عادل ، اخبار يك عادل ، بلكه يك شخص موثق ، هر چند غير عادل و يافتن آن در رسالهء عملى مفتى در صورت مصون بودن از غلط و اشتباه . 7 ديگر احكام : چنانچه مفتى فاقد بعضى شرايط ، مانند عدالت شود ، عدول از وى و رجوع به مفتى واجد شرايط بر مستفتى واجب است . 8