بر شقيقه يا موهاى محاذى بنا گوش تا اندكى پايين‌تر از آن معنا شود ، بدون شك ، بيرون از حدّ عرضى تعيين شده براى شستن صورت در وضو خواهد بود و روايت نيز بىنياز از توجيه است ؛ اما اگر صدغ به ما بين گوش تا گوشهء چشم معنا شود ، بخشى از آن داخل محدوده و بخشى بيرون از آن خواهد بود كه در اين صورت - بنابر تصريح برخى - نفى در روايت ، نفى به گونهء موجبهء كلى است ؛ بدين معنا كه همهء صدغ جزء صورت نيست و شستن تمامى آن واجب نمىباشد و در نتيجه بعض صدغ از صورت به شمار مىرود . 3 صدف صدف : نام عمومى نرم تنان دو كفه‌اى ؛ پوشش سخت و معمولًا آهكى جانوران نرم تن . از آن به مناسبت در باب صلات و تجارت سخن گفته‌اند . خوردن گوشت صدف حرام است . 1 نماز خواندن در اجزاى حيوان حرام گوشت صحيح نيست ؛ ليكن برخى گفته‌اند : از اين جهت كه از اجزاى حيوان بودن صدف ( پوشش سخت ) مشكوك است ، و برفرض معلوم بودن ، گوشت‌دار بودن آن مشكوك است ، نماز گزاردن در آن اشكالى ندارد ؛ 2 ليكن برخى خواندن نماز در آن را داراى اشكال دانسته‌اند . 3 اما نماز خواندن در مرواريد برگرفته شده از صدف جايز است . 4 از برخى نقل شده كه نماز گزاردن در آن نيز اشكال دارد . 5 خريد و فروش مرواريد درون صدف به جهت نامعلوم بودن ارزش آن باطل است . 6 صدق - - ) راستگويى

--> ( 1 ) . كتاب العين و مجمع البحرين ، واژهء « صدغ » ؛ الوافى 6 / 657 * ( 2 ) . منتهى المطلب 2 / 24 ؛ الحدائق الناضرة 2 / 228 * ( 3 ) . مرآة العقول 13 / 86 - 87 ؛ الحدائق الناضرة 2 / 228 - 229 ؛ كشف الغطاء 2 / 32 ؛ جواهر الكلام 2 / 138 - 144 . ( 1 ) . مستندالشيعة 4 / 319 * ( 2 ) . العروة الوثقى 2 / 338 * ( 3 ) . مستند الشيعة 4 / 319 - 320 * ( 4 ) . 320 ؛ العروة الوثقى 2 / 338 * ( 5 ) . بحار الانوار 83 / 172 * ( 6 ) . نهاية الإحكام 2 / 506 ؛ كتاب المكاسب 4 / 306 ؛ مصباح الفقاهة 5 / 450 - 451 .