برخى ميان خوابيدن و ميان ساير حدثها همچون خروج باد معده ، تفصيل داده و در اول ، قائل به بطلان غسل شده‌اند . 23 به قول مشهور ، غسل مستحب از وضو كفايت نمىكند . بنابر اين ، كسى كه محدث به حدث اصغر بوده ، حدث او با غسل رفع نمىشود و بايد پيش يا پس از غسل براى نماز و مانند آن وضو بگيرد . افضل وضو گرفتن پيش از غسل است . 24 آيا با ناتوانى از به جا آوردن غسل مستحب ، تيمّم بدل از غسل استحباب دارد يا نه ؟ مسئله اختلافى است . 25 برخى گفته‌اند : بنابر قول به اينكه غسل مستحب رافع حدث است ، تيمّم بدل آن نيز مستحب و بر طرف كنندهء حدث مىباشد و در نتيجه با آن مىتوان نماز گزارد ؛ 26 ليكن برخى حتى بنابر قول به استحباب تيمّم بدل از غسل و رافع حدث بودن غسل مستحب نسبت به حدث ، تيمّم را رافع حدث ندانسته‌اند . 27 آيادرغسلهاى مستحب ، نيّت سبب غسل - مثلًا براى دخول مسجد الحرام - لازم است يا نه ؟ اختلاف مىباشد ؛ 28 چنان كه در تداخل غسلهاى متعدد ناشى از چند سبب - مانند به جا آوردن يك غسل براى كسى كه در يك روز قصد دارد وارد حرم ، مكّه ، مسجد الحرام و كعبه شود - وكفايت يك غسل اختلاف است . 29

--> ( 1 ) . المعتبر 1 / 356 ؛ منتهى المطلب 2 / 475 ؛ ذكرى الشيعة 1 / 198 ؛ غنائم الايام 1 / 254 * ( 2 ) . مشارق الشموس / 44 ؛ الحدائق الناضرة 4 / 207 و 235 ؛ مصابيح الظلام 4 / 93 ؛ العروة الوثقى 2 / 153 و 161 * ( 3 ) . مختلف الشيعة 1 / 318 ؛ مستند الشيعة 3 / 324 * ( 4 ) . من لا يحضره الفقيه 1 / 111 ؛ المقنعة / 158 * ( 5 ) . العروة الوثقى 2 / 149 * ( 6 ) . جواهرالكلام 5 / 33 * ( 7 ) . العروة الوثقى 2 / 150 - 152 * ( 8 ) . جواهر الكلام 5 / 32 ؛ العروة الوثقى 2 / 152 - 153 * ( 9 ) . جواهر الكلام 5 / 60 - 62 ؛ العروة الوثقى 2 / 153 * ( 10 ) . مختلف الشيعة 1 / 315 * ( 11 ) . جواهر الكلام 5 / 45 - 60 ؛ العروة الوثقى 2 / 154 - 156 * ( 12 ) . جواهر الكلام 5 / 51 - 54 ؛ العروة الوثقى 2 / 156 - 157 * ( 13 ) . جواهر الكلام 5 / 58 * ( 14 ) . 71 * ( 15 ) . الوسيلة / 54 * ( 16 ) . العروة الوثقى 2 / 157 * ( 17 ) . كشف اللثام 1 / 153 ؛ كتاب الطهارة ( شيخ انصارى ) 3 / 73 * ( 18 ) . الكافى فى الفقه / 135 * ( 19 ) . جواهر الكلام 5 / 48 - 51 ؛ العروة الوثقى 2 / 158 * ( 20 ) . العروة الوثقى 2 / 158 * ( 21 ) . 159 * ( 22 ) . جواهر الكلام 5 / 65 - 66 ؛ العروة الوثقى 2 / 159 ؛ وسيلة النجاة / 92 * ( 23 ) . مصباح الهدى 7 / 130 - 131 * ( 24 ) . مختلف الشيعة 1 / 339 ؛ العروة الوثقى 2 / 160 * ( 25 ) . مدارك الاحكام 1 / 24 ؛ مفتاح الكرامة 1 / 55 ؛ العروة الوثقى 2 / 161 * ( 26 ) . روض الجنان 1 / 68 * ( 27 ) . التنقيح ( الطهارة ) 9 / 356 * ( 28 ) . تذكرة الفقهاء 2 / 147 * ( 29 ) . 148 ؛ جواهر الكلام 2 / 125 و 5 / 68 .