عَسَب الفحل - - ) عسيب الفحل عُسر و حرج ؛ قاعده - - ) قاعدهء عسر و حرج عُسفان - - ) نماز عسفان عسل عسل : شهد زنبور عسل . از احكام مرتبط با آن در بابهاى طهارت ، خمس ، زكات ، تجارت ، نكاح و اطعمه و اشربه سخن گفته‌اند . قرآن كريم از عسل به عنوان شفا و درمان براى مردم ياد مىكند . 1 در روايات بسيارى نيز از عسل به عنوان دارويى شفا بخش براى هر دردى نام برده شده است . 2 برخى قدما خمس را در عسل واجب ندانسته‌اند ؛ 3 ليكن به قول مشهور ، خمس در عسل به دست آمده از راه كسب ، مانند عسل به دست آمده از كوهستان ، واجب است . 4 از برخى قدما وجوب زكات در عسل فراهم آمده از زمين عشريه ( - - ) زمين عشريه ) نقل شده است . 5 چنانچه عسل به بيع سلف ( - - ) بيع سلف ) فروخته شود ، بايد مشخصات آن از جهت منطقه ، زمان و رنگ ، در معامله ذكر شود و اگر بدون قيد و شرط معامله شود ، بايد عسل صاف و بدون موم تحويل خريدار گردد . 6 به تصريح برخى ، مستحب است مقدارى عسل براى زنبوران عسل در كندو گذاشته شود و در صورت نياز زنبورها به عسل براى تغذيه ، مانند فصل زمستان ، باقى گذاشتن واجب است . مستحب است مقدارى بيش از حدّ نياز باقى بگذارد ، مگر آنكه براى زنبورها زيان داشته باشد . 7 باز كردن كام نوزاد با آب فرات و در صورت دسترس نداشتن به آن با آب شيرين ( خالصِ غير شور ) مستحب است و چنانچه جز آب شور يافت نشود ، مقدارى خرما يا عسل در آن قرار داده و كام نوزاد با آن باز مىشود 8 ( - - ) تحنيك ) . از مايعات مست كننده « بِتع » است كه از عسل گرفته مىشود 9 ( - - ) مُسكر ) .

--> ( 1 ) . مجمع البحرين ، واژهء « عزم » * ( 2 ) . فقه الامام جعفر الصادق 1 / 127 ؛ مهذب الاحكام 12 / 221 .