السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
373
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
به قول مشهور ، در قصاص جراحت ( - - ) جراحت ) رعايت برابرى جراحت تنها از جهت طول و عرض آن لازم است ؛ ليكن از جهت عمق لازم نيست . 8 برخى همسانى از جهت عمق را نيز تا حدّ ممكن لازم دانستهاند . 9 عِرض - - ) آبرو عرف عُرف : شيوهء متعارف و پذيرفته شده نزد همه يا گروهى از مردم . عرف در لغت به معناى معروف ( كار نيك ) مقابل منكر به كار رفته است ؛ 1 ليكن در اصطلاح تعاريف مختلفى از آن كرده اندكه بيشترآنها خالى از اشكال نيست . شايد بهترين تعريف ارائه شده از آن اين باشد كه بگوييم : عرف شيوه و روشى است كه مردم آن را پذيرفته و بر اساس آن حركت مىكنند ؛ خواه در گفتار باشد يا در كردار . از عرف به عادت نيز تعبير كردهاند . 2 از آن در اصول فقه سخن گفتهاند . اقسام : عرف از جهات مختلف داراى اقسامى است ، از جمله : 1 . عرف عام و عرف خاص : مراد از عرف عام ، عرفى است كه همه يا بيشتر مردم در عصرها و جوامع مختلف آن را پذيرفته و در آن مشتركاند ، مانند رجوع نادان به دانا . اين قسم از عرف به آنچه بناى عقلا ناميده مىشود ، نزديكتر است ( - - ) بناى عقلا ) . مراد از عرف خاص ، عرفى است كه منشأ آن گروهى از مردماند ، مانند آنچه در مناطق و جوامعى خاص يا صاحبان شغل و حرفهاى خاص و يا در علم و فنى خاص معمول و متعارف است . اصطلاحات در شرع ، علوم ، فنون و نيز مناطق و جوامع مختلف در اين قسم داخلاند . 3
--> ( 1 ) . جواهر الكلام 1 / 172 - 173 * ( 2 ) . 2 / 138 * ( 3 ) . الحدائق الناضرة 2 / 294 ؛ جواهر الكلام 2 / 170 - 173 و 211 - 214 ؛ العروة الوثقى 1 / 364 - 366 * ( 4 ) . الروضة البهية 1 / 415 ؛ جواهر الكلام 4 / 167 ؛ * ( 5 ) . رياض المسائل 2 / 170 * ( 6 ) . العروة الوثقى 2 / 119 ؛ جواهر الكلام 4 / 283 * ( 7 ) . منتهى المطلب 1 / 290 ؛ جامع المقاصد 1 / 228 * ( 8 ) . مسالك الافهام 15 / 272 * ( 9 ) . مهذب الاحكام 29 / 10 .