بيمارى : بيمارى از عذرهايى است كه موجب رفع يا تبديل تكليف مىشود . اول مانند برداشته شدن تكليف حضور در نماز جمعه ، جهاد ، روزهء ماه رمضان و حج از بيمار و دوم ، مانند تيمّم به جاى وضو و غسل در صورت زيان داشتن آب و نشسته يا خوابيده نماز گزاردن در فرض ناتوانى از ايستادن ( - - ) بيمارى ) . دائم الحدث : كسى كه بدون اختيار از او حدث - مانند مدفوع ، ادرار يا باد معده - سر مىزند ، در صورت استمرار و پى درپى بودن آن ، مىتواند با يك وضو نماز بگزارد و نيازى به تجديد وضو نيست ( - - ) مسلوس ) ( - - ) مبطون ) . سفر : سفر گاه موجب رفع تكليف مىشود و گاه موجب تبديل آن به تكليفى ديگر . اول ، مانند روزه ماه رمضان كه از مسافر برداشته شده است و روزه گرفتن در سفر صحيح نيست و نيز حضور در نماز جمعه و سقوط حق تقسيم شبها ميان همسران . و دوم ، مانند تبديل نمازهاى چهار ركعتى به دو ركعتى ( - - ) سفر ) . اكراه : اكراه بردارندهء تكليف اولى از مكلّف است و بر قول و فعل صادر شده از مكرَه اثرى مترتب نيست ، مانند اكراه بر تلف كردن مال ديگرى و يا بر اجراى عقد يا ايقاعى ، كه در هر دو صورت آثار از بين بردن و نيز عقد و ايقاع بر مُكرَه مترتّب نمىشود ( - - ) اكراه ) . جهل ، سهو و فراموشى : هر يك از اين عذرها مانع استحقاق عقاب و كيفر مىشود . بنابر اين ، كسى كه از روى ناآگاهى يا سهو و يا فراموشى ، واجبى را ترك كند يا حرامى را مرتكب شود ، بر آن مؤاخذه نمىگردد . عذرهاى ياد شده گاهى موجب رفع حكم وضعى نيز مىشوند ، مانند آنكه كسى از روى جهل به غصبى بودن مكان يا آب ، در آن مكان نماز گزارده يا با آن آب وضو گرفته و نماز خوانده است ، كه به قول مشهور ، نمازش صحيح است ؛ چنان كه اگر كسى از روى سهو ذكر ركوع را ترك كند ، نمازش صحيح خواهد بود . ( - - ) جهل ) ( - - ) سهو ) ( - - ) فراموشى )