سقوط تكليف : روزه از پيران ناتوان از روزه گرفتن ساقط است و به گفتهء برخى ، كفّاره نيز از آنان ساقط مىباشد ؛ 2 چنان كه جهاد نيز از پيرمرد ناتوان از جنگيدن ساقط است . 3 كسى كه نذر يا عهد كرده و يا سوگند خورده است ، چنانچه از وفا به آنها ناتوان باشد ، اين تكاليف از او ساقط است و كفاره‌اى بر عهدهء او نيست ، به شرط آنكه متعلق آن مقيد به زمانى مشخص باشد ، يا درصورت مطلق بودن زمان آن ، از بر طرف شدن عذرش در آينده‌نا اميد باشد . 4 تبديل تكليف : تكليف شخص ناتوان از استعمال آب براى وضو يا غسل ، خواه به جهت دسترس نداشتن به آب يا بيمارى و مانند آن ، تبديل به تيمّم ( - - ) تيمّم ) مىشود . 5 همچنين نمازگزار ناتوان از ايستادن ، نشسته و ناتوان از نشسته ، دراز كشيده به پهلوى راست و ناتوان از آن ، به پشت نماز مىگزارد . 6 كسى كه بر اثر لال بودن و مانند آن از تلفظ به تكبيرة الاحرام و قرائت نماز ناتوان است ، به قدر امكان تلفظ مىكند و با ناتوان بودن از آن ، معناى آن را در ذهن مىگذراند و زبانش را حركت مىدهد . 7 نماز گزار ناتوان از خم شدن براى ركوع ، سرش را خم مىكند و در صورت عدم امكان آن ، با بستن چشم ، ركوع مىكند . 8 همچنين با ناتوان بودن از خم شدن كامل براى سجده تا حد امكان خم مىشود و سجده گاه را بالا آورده ، پيشانى را بر آن مىنهد و اگر هيچ نتواند خم شود ، براى سجده با سر اشاره مىكند و چنانچه از آن نيز ناتوان باشد ، به قول مشهور ، با بستن و باز كردن چشم سجده مىكند 9 ( - - ) سجود ) . در كفارات مرتّبه چنانچه فرد از اداى كفارهء نخست ناتوان باشد ، به كفارهء دوم و همين‌طور به كفاره بعدى منتقل مىشود 10 ( - - ) كفاره ) . عجز و عقود و ايقاعات : در عقود ( - - ) عقد ) مانند بيع و ايقاعات ( - - ) ايقاع ) همچون طلاق ، اشاره و يا نوشتن فردى كه قادر بر تلفظ صيغهء ايجاب يا قبول نيست جايگزين لفظ مىشود . 11