3 . مُعتَق : آزاد شونده بايد مملوكِ آزاد كننده باشد و نيز مرتكب جنايت عمدى نشده باشد . 14 آيا در مُعتَق اسلام نيز شرط است يا نه ؟ اختلاف مىباشد . مشهور آن را شرط مىدانند . 15 بنابر قول اول ، برخى در صورت نذر عتق بردهء كافر ، آزادكردن او را صحيح دانسته‌اند . 16 آزاد كردن بردهء مخالف مكروه است ؛ ليكن آزاد كردن بردهء مستضعف ( - - ) مستضعف ) كراهت ندارد . 17 آزاد كردن بردهء مؤمن ، بويژه برده‌اى كه هفت سال در خدمت مولاى خود بوده مستحب است ، مگر آنكه در تأمين هزينه‌هاى زندگى خود ناتوان باشد كه در اين صورت آزاد كردن وى مكروه است و اگر آزاد كرد ، مستحب است او را در تأمين هزينه‌هاى زندگىاش يارى كند . 18 با تعدد برده ، آيا هنگام آزاد كردن ، تعيين مُعتَق به اسم يا صفت و مانند آن شرط است يا نه ؟ اختلاف مىباشد . اكثر قائل به عدم اشتراطاند . بنابر اين قول ، براى تعيين به مُعتِق رجوع مىشود . برخى گفته‌اند : براى تعيين به قرعه رجوع مىگردد . 19 ديگر احكام : از مصارف زكات ، سهم رقاب ( بردگان ) است كه از آن براى آزادى اصناف زير از بردگان استفاده مىشود : 1 . بردهء مكاتب ناتوان از پرداخت مال الكتابة ( - - ) مكاتبه ) . 2 . بردهء مسلمانى كه در تنگنا و سختى قرار گرفته است . 3 . مطلق برده ، در صورتى كه جز برده ، نيازمندى وجود نداشته باشد . 20 از خصال كفّاره ، آزاد كردن برده است 21 ( - - ) كفّاره ) . مولايى كه به قصد قربت بنده‌اش را آزاد كرده ، با شرايطى از او ارث مىبرد و در ازاى آن ، ضامن جريرهء او ( - - ) جريره ) خواهد بود 22 ( - - ) ولاء ) . چنانچه مولا بخشى از بردهء خود - مثل ثلث او - را آزاد كند ، بنابر قول مشهور ، آزادى به تمام برده سرايت مىكند و او آزاد مىگردد ( - - ) سرايت ) . برخى قائل به عدم سرايت و در نتيجه آزادى همان بخش از برده شده‌اند . 23