السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

323

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

عتبه عَتَبَه : آستانه ؛ در گاه ؛ قسمت پايين چارچوب در . از آن به مناسبت در بابهاى مزار و يمين سخن گفته‌اند . بوسيدن عتبهء مشاهد مشرّفه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام جايز ، بلكه مستحب است 1 ( - - ) مشاهد مشرّفه ) . نشستن بر عتبهء در مكروه است و طبق مفاد روايتى موجب حزن و اندوه مىگردد . 2 عتبه جزء اندرون خانه به شمار نمىرود . بنابر اين ، كسى كه سوگند خورده داخل خانه نشود ، با گام نهادن بر عتبه سوگند خود را نشكسته است . 3 عترت - - ) اهل بيت عتق عتق : آزاد كردن برده . عتق در لغت به معناى حُرّيت و آزادى آمده و در اصطلاح عبارت است از آزاد كردن برده از قيد بردگى . 1 برخى آن را نسبت به مطلق عتق - قهرى باشد يا مباشرى و يا عوض كفّاره - به خالص شدن تمامى يا بعض برده از بردگى و نسبت به عتق مباشرى به خالص كردن تمامى يا بعض برده از بردگى با لفظ مخصوص و منجّز ( بدون تعليق و مشروط كردن آن به چيزى ) تعريف كرده‌اند . 2 برخى - بنابر آنچه از آنان نقل شده - قصد قربت را نيز به تعريف عتق مباشرى افزوده‌اند . 3 اين مقاله به احكام عتق مباشرى ( آزاد كردن برده از بردگى ) مىپردازد نه مطلق عتق به معناى آزادى ( - - ) آزادى ) . به آزاد كنندهء برده « مُعتِق » و به بردهء آزاد شده « مُعتَق » گويند . عتق عنوان بابى مستقل در فقه است كه از احكام آن به تفصيل در اين باب و به مناسبت در بابهاى زكات ، كفّارات و ارث سخن گفته‌اند . حكم تكليفى : آزاد كردن بردهء مؤمن ، بويژه در شب و روز عرفه ( - - ) روز عرفه ) و دههء آخر ماه رمضان ، فضيلت و ثواب بسيارى دارد و مستحب مؤكد است . 4

--> ( 1 ) . مستند الشيعة 3 / 281 ؛ العروة الوثقى 2 / 587 * ( 2 ) . وسائل الشيعة 5 / 108 * ( 3 ) . جواهر الكلام 35 / 305 ؛ تحرير الاحكام 4 / 308 .