السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
267
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
ارث : از موانع ارث بردن ، كشتن كسى است كه انسان از او ارث مىبرد ، به شرط آنكه كشتن وى از روى ظلم باشد . 21 قصاص : كشتن مؤمن از روى عمد و ظلم ، موجب ثبوت حق قصاص براى اولياى دم مىشود . 22 ظلمت - - ) تاريكى ظلمه ظَلَمه : ستمگران . ظلمه جمع « ظالم » در لغت به معناى ستمگران است ( - - ) ظلم ) ؛ ليكن در كلمات فقها بر حاكمان ستمگر اطلاق شده است كه احكام ويژهاى دارد ( - - ) سلطان جائر ) . ظن ظنّ : حالتى نفسانى فراتر از شك و فروتر از يقين . ظن عبارت است از حالتى نفسانى براى انسان همچون علم و شك . با اين تفاوت كه مرتبه آن از شك - كه ترديد با تساوى دو طرف احتمال است - بالاتر و از علم - كه يقين به چيزى است - پايينتر است . به عبارت ديگر ، هنگام پيدايى ترديد ، چنانچه به نظر فرد يك طرف ترديد قوىتر و از طرف ديگر به واقع نزديكتر باشد ، در اصطلاح ، طرف راجح را ظن گويند . 1 گاهى نيز بهطور مجاز بر سبب ظن ؛ يعنى اماره ( - - ) اماره ) اطلاق ظن مىشود ، مانند آنكه به خبر واحد ( - - ) خبر واحد ) كه موجب ظن است ، ظن معتبر گويند . 2 از حجيت ظن در اصول فقه به تفصيل بحث شده است . در فقه نيز در برخى ابواب از قبيل صلات و صوم از احكام مرتبط با آن سخن گفتهاند ، مانند عمل به ظن هنگام ترديد در شمار ركعتهاى نماز و يا تشخيص جهت قبله . بنابر اين ، بحث درباره اين عنوان را از دو حيث اصولى و فقهى پى مىگيريم .
--> ( 1 ) . بقره / 229 * ( 2 ) . 145 * ( 3 ) . 258 ؛ آل عمران / 57 و 86 ؛ اعراف / 44 ، هود / 18 ؛ اسراء / 82 * ( 4 ) . بقره / 254 * ( 5 ) . آل عمران / 94 * ( 6 ) . انعام / 21 * ( 7 ) . حجرات / 11 * ( 8 ) . ممتحنه / 9 * ( 9 ) . لقمان / 13 * ( 10 ) . الكافى ( كلينى ) 2 / 330 - 331 * ( 11 ) . هود / 113 * ( 12 ) . هداية الامة 5 / 556 * ( 13 ) . جواهر الكلام 1 / 22 * ( 14 ) . 21 / 309 ؛ مجمع الفائدة 9 / 113 * ( 15 ) ( 16 ) . جواهر الكلام 22 / 51 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 497 * ( 17 ) . تحرير الوسيلة 1 / 477 * ( 18 ) . جواهرالكلام 22 / 66 * ( 19 ) . 35 / 342 - 345 * ( 20 ) . 33 / 178 * ( 21 ) . 39 / 36 * ( 22 ) . 42 / 11 - 12 .