الف . اصولى : اصوليان براى ظن تقسيماتى ذكر كرده‌اند : 1 . ظن نوعى و شخصى [ شأنى و فعلى ] : ظن نوعى يا شأنى عبارت است از ظن به دست آمده از قراين و اماراتى كه براى تودهء مردم شأنيت ظنّ آورى دارد ؛ هرچند براى فردى خاص ظن‌آور نباشد ، مانند ظن حاصل از خبر ثقه ( - - ) خبر واحد ) و شهرت ( - - ) شهرت ) يا ديگر امارات . مقابل آن ظن شخصى يا فعلى قرار دارد كه عبارت است از ظن حاصل براى فردى از راه اسباب و قراين ظن‌آور ؛ خواه اين اسباب براى عموم ظن‌آور باشد يا نباشد ، مانند ظن حاصل براى فردى از خبر دادن كسى ؛ با آنكه ممكن است عموم از چنين اخبارى ظن پيدا نكنند . 3 2 . ظن مطلق و ظن خاص : ظن مطلق ، ظنى را گويند كه بر حجيت آن هيچ دليل قطعىاى ؛ اعم از عقلى و نقلى ، جز دليل انسداد ( - - ) انسداد ) وجود ندارد ؛ چنان كه بر عدم حجيت نيز دليل خاص وجود ندارد . مقابل آن ظن خاص قرار دارد كه عبارت است از ظنى كه بر حجيّت آن دليل قطعى خاصى از عقل يا نقل وجود دارد ؛ از اين رو ، بر ظن به دست آمده از طريق امارات معتبر ، همچون ظن حاصل از خبر واحد عادل و يا ثقه ، ظن خاص اطلاق مىشود . اين چنين ظنى دليل علمى به شمار مىرود ؛ يعنى دليلى كه حجيت آن به علم ثابت شده است و از آنجا كه دليل آن قطعى است ، قائم مقام علم است و شارع مقدس آن را حجت قرار داده است . 4 3 . ظن طريقى و موضوعى : ظن طريقى ظنى است كه نسبت به واقع نقش طريقى دارد و در موضوع حكم شرعى اخذ نشده است ، مانند حجت بودن اماره كه به گونهء طريقيت است ؛ يعنى به عنوان راهى براى دستيابى به احكام واقعى شرعى نزد خدا . مقابل آن ظن موضوعقرار دارد كه به عنوان موضوع حكم شرعى - به نحو تمام موضوع يا جزء آن - قرار داده شده است ؛ به گونه‌اى كه با فقدان آن ، حكم شرعى بر موضوع مترتب نمىگردد ، مانند اينكه شارع بگويد : « اذا ظننتَ بوجوبِ الجمعةِ يَجبُ عَلَيكَ التَّصدقُ ؛