به تبع در كلمات فقها در ارتباط با زمينهاى موات به كار رفته است . تفاوت آن با خراج ( - - ) خراج ) آن است كه خراج ماليات بر زمينهايى است كه به عموم مسلمانان تعلق دارد ؛ در حالى كه طسق اجرت زمينهاى موات يا رها شده است كه به امام عليه السّلام يا مالك زمين پرداخت مىشود . از عنوان ياد شده در باب جهاد سخن گفته‌اند . زمينهايى كه مسلمانان با غلبه و پيروزى بر كفار بر آنها استيلا يافته‌اند ، در صورتى كه هنگام پيروزى ، موات باشند از انفال ( - - ) انفال ) به شمار رفته و از آنِ امام عليه السّلام مىباشند و كسى بدون اذن وى نمىتواند در اين گونه زمينها تصرف كند و در صورت تصرف بدون اذن بايد طسق ( اجرت ) آن را به امام عليه السلام بپردازد . 3 هر زمينى كه ملك ديگرى است ، ليكن صاحبش آن را رها كرده است و آباد نمىكند ، بنابر قول مشهور امام عليه السلام مىتواند آن را به كسى كه آباد مىكند ، در ازاى پرداخت سهمى معيّن از محصول زمين ( نصف ، يك سوم ، يك چهارم و مانند آن ) واگذار كند . در اين صورت امام عليه السّلام اجرت زمين را به مالكش مىپردازد . 4 چنانچه زمين بر اثر رها كردن مالك آن ، به موات ( زمين غير قابل انتفاع ) تبديل شود ، ديگرى مىتواند آن را احيا كند ؛ ليكن بايد اجرت زمين را به مالكش بپردازد . البته در صورتى كه مالك با احياى زمين مالك آن شده باشد ، اختلاف است كه آيا با تبديل زمين به موات ، از ملك مالك خارج مىشود يا نه ؟ بنابر قول نخست ، نيازى به پرداخت طسق به مالك نيست 5 ( - - ) احياء موات ) . طسوج طَسّوج : واحد وزن . طسّوج معرب تسوك به معناى بعض ، واحدى در وزن است كه در قديم رايج بوده است . اين واحد ، معادل دو دانهء جو متوسط

--> ( 1 ) . مجمع البحرين و لغت نامهء دهخدا ، واژهء « طسق » * ( 2 ) . وسائل الشيعة 9 / 548 - 549 * ( 3 ) . جواهر الكلام 21 / 169 - 170 * ( 4 ) . 176 - 181 * ( 5 ) . 181 - 185 .