انكار ضرورى از فروع دين را در صورت جهل از روى قصور موجب كفر ندانسته‌اند . 5 ب . ضرورى مذهب : منكر ضرورى مذهب ، مانند امامت امامان معصوم عليهم السّلام يا غير شيعهء دوازده امامى است و يا شيعه . در فرض نخست در اينكه انكار آن موجب كفر و ارتداد وى مىشود يا نه ، اختلاف است . قول نخست به مشهور قدما نسبت داده شده است 6 و قول دوم را به مشهور - مطلقا اعم از قدما و متأخران - نسبت داده‌اند . 7 در فرض دوم ( منكر ، شيعه باشد ) به تصريح برخى انكار ضرورى مذهب ، همچون متعه يا وجود امام زمان عليه السّلام ، موجب ارتداد و كفر مىشود 8 ( - - ) ارتداد ) . ضرورى دين - - ) ضرورى ضرورى مذهب - - ) ضرورى ضريبه ضريبه : مال معيّن پرداختى توسط برده به مولا / ماليات ( - - ) ماليات ) . ضريبه به معناى اول ، مالى معيّن است كه مولا بر بردهء خويش مقرر مىكند كه به صورت روزانه يا زمانى معيّن همچون هر ماه يا هر سال از درآمد كسب خود به مولا بپردازد و افزون بر آن از آنِ خود او باشد . 1 مقدار افزون بر ضريبه را كه برده به دست مىآورد « فاضل ضريبه » گويند . 2 عنوان ياد شده در باب تجارت و نكاح به كار رفته است . مولا مىتواند با بردهء كاسب و بازرگان خود قرار داد ببندد ؛ بدين گونه كه برده هر روز يا زمان معيّنى از درآمد حاصل ، مبلغى معيّن به مولا بدهد و باقى مانده از آنِ خود او باشد . در اين صورت ،

--> ( 1 ) . الحدائق الناضرة 11 / 14 ؛ الحاشية على مدارك الاحكام 1 / 307 و 324 * ( 2 ) . مصابيح الظلام 1 / 53 ؛ نتائج الافكار / 179 * ( 3 ) . تذكرة الفقهاء 2 / 391 - 392 ؛ ذكرى الشيعة 2 / 407 ؛ المهذب البارع 1 / 501 ؛ كشف اللثام 10 / 567 ؛ مدارك الاحكام 5 / 7 ؛ مصابيح الظلام 4 / 526 ؛ جواهر الكلام 6 / 48 - 49 * ( 4 ) . مصباح الفقيه 7 / 276 و 284 ؛ القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 5 / 371 ؛ فقه الشيعة 3 / 111 ؛ نتائج الافكار / 160 * ( 5 ) . كتاب الطهارة ( شيخ انصارى ) 5 / 141 - 142 ؛ مصباح الهدى 1 / 391 * ( 6 ) . الحدائق الناضرة 5 / 175 * ( 7 ) . جواهر الكلام 6 / 60 * ( 8 ) . 41 / 602 ؛ مصباح الهدى 1 / 390 .