لمعة " الهية " [ اجزاى مركب بر مركب ، به دو نحو از تقدم ، تقدم دارند ] بر ضماير ارباب فطنت و ذكا مخفى نماناد كه مركب از آن حيثيت كه مركب است در تجوهر و تقرر محتاج مىباشد بر تجوهر و تقرر اجزا ، به اين معنى كه تا از براى اجزا تجوهر و تقرر ثابت نباشد از براى مركب ثابت نمىشود ، و الا نه جزء ، جزء خواهد بود ، و نه كل ، كل ، زيرا كه معنى كل آنست كه حاصل شود از اجزاء و بىاجزاء صورت نپذيرد ، و معنى اجزاء آنست كه به آنها حاصل شود كل و بىآنها صورت نه‌بندد ، و اين مطلب از اوايل بديهياتست ، و آنچه كه مذكور شد از باب توضيح واضحاتست ، پس لا محالة اجزاى مركب مقدم ميباشند بر مركب در تجوهر و تذوت و قوام ، و اين نحو از تقدم را تقدم بالماهية مىگويند ، و ملاك تقدم يعنى ما فيه التقدم در آن تجوهر و قوام ماهيتى است كه اولا و بالذات از براى اجزا ثابت مىشود و ثانيا و بوساطت آنها از براى مركب ثابت مىشود . و از براى اجزاى مركب نحوى ديگر از تقدم ثابتست ، و آن تقدم بالطبع است و ملاك تقدم در بالطبع ، وجود است كه اولا و بالذات از براى اجزاء ثابت مىشود و ثانيا بوساطت آنها از براى مركب ثابت مىشود ، خواه مركب عقلى باشد و خواه خارجى . و بعبارت ديگر خواه اجزاى مركب موجود بيك وجود باشند و خواه بوجودات متعدده ، زيرا كه وجود مركب بعينه وجود اجزاست و از براى آن ، وجود جداگانه ثابت نيست سواى وجوديكه منسوب است باجزاء اولا ، زيرا كه مركب عبارت از انفس اجزاست نه اجزاء با هيأت اجتماعيه ، و الا همهء مركبات ، مركبات اعتباريه خواهند بود ، زيرا كه هيئات از امور اعتباريه است ، و الا لازم مىآيد كه مركب از دو جزء ، مركب از اجزاى غير متناهيه باشد ، زيرا كه هرگاه هيأت موجود خارجى باشد ، در ميانهء هيأت و آن دو جزء ، هيأت ديگرى متحقق مىشود ، و در ميانه هيأت دوم و اجزاى سابقه ، هيأت ديگرى متحقق مىشود ، و هكذا الى غير النهاية . بلكه مركب نفس اجزاست از آن حيثيت كه معروض هيأت اجتماعيه است نه اينكه معروضيت بلكه حيثيت معروضيت داخل در مركب باشد ، بلكه مصداق و معبر عنه حيثيت ، كه عبارت از نفس اجزاست در مركب معتبر است ، و منظور از قيد حيثيت ، احتراز از اخذ اجزاء است بعنوان كل