آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
41
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
9 رباعى ( 18 بيت ) از اشعار على را بدست آورديم كه به عنوان بقاياى اشعار وى در اين مجموعه منتشر مىكنيم . اين 18 بيت قبلا توسط دكتر مصطفى محقق داماد در مجلهء نامهء فرهنگستان علوم ( شمارهء 4 ص 137 ، تابستان 1375 ) منتشر شده است . لازم به ذكر است اشعار آقا على آنچنانكه در مقدمهء جلد اول همين مجموعه گذشت قطعا بيش از اين مقدار بوده ، مشخص نيست چرا به زمان ما نرسيده است . آيا توسط خود آقا على معدوم شده است ؟ يا اينكه در ضمن نسخ خطى فهرست نشده از ديدهها مخفى مانده يا در حادثهاى از بين رفته است ؟ و الله عالم . تأمل در ابيات باقيمانده نشان مىدهد كه طبع لطيف آقا على متوغل در معانى متعالى عرفانى بوده ، به صنايع لفظى و ادبى چندان التفاتى نداشته است . 10 - تعليقات على رسالة القواعد الفقهية ميرزا حسن آشتيانى ( 1248 - 1319 ه . ق ) شاگرد طراز اول شيخ انصارى و صاحب بحر الفوائد فى شرح الفرائد ، رسالهاى در قواعد فقهيه و فوائد اصوليه به سبك و سياق العناوين مير عبد الفتاح حسينى مراغى به رشته تحرير در آورده است . قواعد و اصولى كه در اين رساله مورد بحث قرار گرفتهاند عبارتند از : 1 - اصل فى اشتراك التكليف 2 - اصل فى حكم المكلف الخارج عن العادة ، 3 - اصل فى تأخر الحادث ، 4 - اصل فى العدول و الانقلاب و الكشف و النقل ، 5 - اصل فى قاعدة الفراغ و التجاوز ، 6 - فى تحقيق قولهم الاحكام تتبع الاسماء ، 7 - اصالة عدم التداخل . متأسفانه نسخهء بجا مانده از اين رساله ناتمام است و بعد از صفحهء 27 اين رساله بخشى از بحر الفوائد فى شرح الفرائد استنساخ شده است . اين رساله در زمان حيات شيخ انصارى يعنى قبل از 1281 به رشتهء تحرير در آمده است ، چرا كه در نقل قول از شيخ ، از او به الاستاد دام ظله يا شيخنا الانصارى دام ظله ياد مىكند . رساله فاقد نام است ، عنوان « رسالة فى القواعد الفقهية » را با توجه به مفاد آن برايش برگزيديم . اگرچه در آغاز و انجام اين رساله نام ميرزا حسن آشتيانى ذكر نشده ، اما عباراتى از قبيل « و زيادة التحقيق و الفروع تطلب من تعليقاتنا على رسالة شيخنا دام ظله » و سازگارى مطالب آن با بحر الفوائد انتساب آن را به ميرزاى آشتيانى قطعى مىسازد . آقا على مدرس رسائل شيخ را بعد از 1285 خدمت ميرزا حسن آشتيانى تلمذ كرده ،