او التفاتى نيست ، حتى از ذات و صفات خود نيز غافلند ، واله و حيران حق‌اند . طائفهء دوم را التفات تربيت بمادون خود است و وسائط جود و رحمت حضرت حقند . طائفه اول همان عقول طوليه‌اند ، طائفهء دوم همان عقول عرضيه مىباشند . 6 - قسم دوم از جواهر ملكوتى موجودى است كه در اصل وجود از تعلق حلولى به ماده مبرّى است ولى چون تمام كمالات او به حسب اصل وجود حاصل نيست ، لذا با اسباب داخليه يا خارجيه از مبدء خيرات استفاضه و استكمال مىكند تا به حقيقت تامهء كامله شبيه شود . حديث شريف « لما خلق الله العقل استنطقه ثم قال له اقبل فاقبل . . . » در وصف همين موجود كريم صادر شده است . معيار وجود قرب به حق است و ميزان قرب قوهء اطلاق ظهور است ، كه تخلق باخلاق الله مىباشد . آن مرتبهء شامخه مرتبهء محمّديه است . نام ديگر حقيقت محمديه درهء بيضاء يا ركن ابيض مىباشد . 7 - عرش هويت يا عرش وجود چهار ركن دارد : ركن اول : عقل كل ، قلم اعلى ، درهء بيضاء و محمديهء بيضاء ، ركن دوم : ركن اصغر ، نفس كل ، علوية العليا . ركن سوم : ركن اخضر ، خيال كل ، مثال كل ، عرش رحمن . ركن چهارم : ركن احمر ، طبيعت كل ، دهر ايسراسفل ، عرش جسمانى . ركن اول عقل يا روح نيز ناميده شده است . حكيم مؤسس سپس با تحليل عرفانى حديث عقل كافى مراد از استنطاق ، اقبال و ادبار عقل را تشريح مىكند و با تطبيق آن بر حقيقت محمديه ، رساله را با تفسير عرفانى حديث قدسى « كنت كنزا مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لكى اعرف » به پايان مىبرد . 3 - رسالهء تاريخ حكما 1 - كنت دو گوبينو ( 1816 - 1882 ميلادى ) عالم و سياستمدار فرانسوى در دورهء ناصر الدين شاه قاجار دوبار به عنوان سفير كبير فرانسه در ايران مأموريت يافت . وى در مدت اقامت خود در ايران با اصناف مختلف نشست و برخاست كرده و از بسيارى از آنها اسنادى بدست آورده است كه پاره‌اى از آنها در « ميراث گوبينو » در كتابخانهء دانشگاه