آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)

32

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)

استراسبورگ فرانسه نگهدارى مىشود . « 1 » كتاب معروف گفتار در روش دكارت تحت عنوان « حكمت ناصرى » زير نظر او به وسيله يك ايرانى يهودى به فارسى ترجمه و توسط وى به طبع رسيد . معروفترين آثار گوبينو دربارهء ايران عبارت است از : 1 - مذاهب و فلسفه‌ها در آسياى مركزى ( 1865 م ) ، 2 - تاريخ ايرانيان بر طبق منابع و مآخذ ايرانى و يونانى و لاتينى ( 1869 ) ، 3 - داستانهاى آسيايى ( 1876 ) كه اغلب داستانهاى آن مربوط به ايران است . فصل چهارم كتاب مذاهب و فلسفه‌ها در آسياى مركزى « 2 » دربارهء فلسفه و عرفان است ، كه در ضمن آن بيش از پنجاه تن از فلاسفهء ايران به اختصار معرفى شده‌اند . از جمله آقا على مدرس به بهترين وجهى توصيف شده است كه متن كامل اين معرفى را در مقدمهء جلد اول اين مجموعه ذكر كرديم . در ضمن شمردن آثار آقا على متذكر مىشود كه مشغول نگارش تاريخ فلسفه است كه پس از ملل و نحل شهرستانى مفصل‌ترين تاريخ فلسفه در نوع خود است . در ارتباط نزديك و رفت و آمد گوبينو به محضر آقا على ترديدى نيست . اما از اين كتاب مفصل تاريخ فلسفهء آقا على نشانه‌اى در دست نيست . 2 - مرحوم سيد محمد على جمال زاده در مقاله‌اى به نام « ميراث گوبينو » كه در مجلهء يغماى سال 1340 ه . ش منتشر شده نوشته است : « صورت علماى روحانى ايران . اسناد ديگرى كه دليل بر روح كنجكاو و خاطر آگاهى طلب گوبينو است دو صورت است از علماى بزرگ تشيع در قرون اخير ( شماره پروندهء 66 و 68 ) مشتمل بر نام و مقام و تأليفات هريك از آنها . در اينجا به مناسبت تقدم تاريخى ابتدا به نقل صورت دوم ( شمارهء 68 ) مىپردازيم . اين صورت مشتمل است بر نام يازده تن از علماى بزرگ شيعه به ترتيب ذيل ( با همان املاء و انشائى كه در صورت آمده است ) . بايد دانست كه جمع آورندهء اين دو صورت و راقم آنها اسم و نشان خود را به تصريح نمىگويد ، همين قدر است كه در آخر صورت اول پس از آنكه يكايك علما را اسم مىبرد و وصف فضائل و كمالات آنها را مىنمايد و از

--> ( 1 ) . « بخش مهم آثار و يادداشتهاى او در كتابخانهء ملى شهر استراسبورگ ( وابسته به دانشگاه استراسبورگ ) مضبوط است . » فرهنگ فارسى معين ، ج 6 ص 1678 - 1677 . ( 2 ) . . 5681 , siraP''elatneC eisA ' lsnadseihposolih P seLtesnoigileR seL ' '