آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
30
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
موجودى است كه كمالات در او موجود نيست ، ولى قوهء كسب كمالات را داراست و حصول استعداد به معدّاتى خارج از ذات او و مبائن از مقوّمات ذات او منوط باشد ، مانند صور حسيه قائم به مواد جسميّه . 3 - مستكفى موجودى است كه كمالات او در ابتداى فطرت موجود نباشد ، اين كمالات به حصول استعداد از مبدء صور و فيّاض خيرات بر او افاضه شود ، لكن در حصول استعدادات به معدّاتى خارج از ذات خود و اسبابى مباين از مقوّمات نفس خود محتاج نباشد ، بلكه در اين استكمال به ذات خود و باطن ذات و به مقوّم ذات مستكفى بود . اين بواطن و مقوّمات در سلسله تصاعد به باطن البواطن و مقوّم المقوّمات يعنى ربّ الارباب منتهى مىشود و در سلسلهء تنازل به باطنى كه پائينتر از آن باطنى نيست منتهى مىشود . مستكفى عالم نفوس است ، از عالم نفوس ، نفوس حيوانيه ، نفوس فلكيه ، و نفوس انبياء عليهم السلام اراده شده است . نفوس حيوانيه از آن جهت كه صور مثاليه و اشباح محجوبهاند و جهت قوه در مواد لطيفهء آنها مستهلك و از كمال ضعف در كمال لطافت است و جميع جهات قوه از آنها مرتفع است مگر قوهء مراتب و درجات جوهر خيال و تجددات صور خياليه . نفوس فلكيه و ملائكهء مدبرهء سماويه نيز از بابت لطافت مواد در خروج از قوه به فعليت در حركات شوقيه به مبادى ذاتيه و مقوّمات باطنيه عقليه اكتفا مىكنند . نفوس انبياء عليهم السلام نيز از جهت لطافت تركيب عناصر و اعتدال مزاج و طهارت طينت در حصول كمالات نفسانيه به افاضهء مبدء المبادى و استعداد ذاتى مستكفى باشند با اختلاف درجات نفوس قدسيهء ايشان در وصول به مدارج حقائق . 4 - تامه موجودى است كه از همه جهت از قوه و امكان استعدادى خالى باشد و تمامى كمالاتى كه به حسب قوهء عقليه و امكان ذاتى قابل آنهاست در اول وجود به او افاضه مىشود . مفارقات محضه و مجردات صرفه و عقول شامخه يعنى كروبيين و اهل جبروت از اين قسم هستند . 5 - موجودات نشأه باطن - موسوم به جواهر ملكوتيه - بر دو قسمند : قسم اول : كروبيان موجوداتى هستند كه نه در اصل وجود ، و نه در صدور افعال و تدبير محتاج ماده نيستند . كروبيان دو طائفهاند : طائفهء اول مسبّحون كه آنها را به غير ذات حق و صفات و اسماء