داده است . افسوس كه آقا على توفيق ادامهء اين تعليقات باارزش را نيافته است . از اين تعليقات نسخهء اصلى به خط آقا على مدرس طهرانى و با امضاى مألوف 110 در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى به شمارهء 1779 به جا مانده است . اين تعليقات فاقد تاريخ كتابت است . 8 . تعليقات على حواشى شرح حكمة الاشراق كتاب حكمة الاشراق مهمترين اثر شهاب الدين يحيى بن حبش سهروردى ( متوفى 587 ) و يكى از پنج اثر بزرگ فلسفهء اسلامى است . در ميان شروح متعدد حكمة الاشراق شرحهاى شهرزورى ، علامه حلى و قطب الدين شيرازى ياد كردنى است . اما مهمترين شرح حكمة الاشراق ، شرح قطب الدين محمود بن مسعود شيرازى ( متوفى 710 ) است كه از ديرباز كتاب درسى فلسفهء اشراق در حوزه‌هاى علميه بوده است . صدر المتألهين شيرازى بر اين شرح حواشى قيّمه‌اى نوشته است كه حاوى نقادىهاى ظريف نسبت به آراء شيخ اشراق است . آقا على مدرس طهرانى نيز بر حواشى ملا صدرا 29 تعليقه نگاشته است . تمامى اين تعليقات متعلق به فصل سوم از مقاله سوم قسم اول « فى ضوابط الفكر » حكمة الاشراق است . عنوان مقاله سوم : مغالطات و حكومت بين آراء اشراقيون و مشائيان است . فصل سوم به بيان آراء خاص اشراقيون اختصاص دارد . آقا على در اين تعليقات مختصر به بررسى توأم آراء سهروردى ، قطب الدين شيرازى و صدر المتألهين درباره مسئلهء هيولى ، رابطه هيولى و مقدار ، صورت نوعيه ، نحوهء تركيب بين ماده و صورت ، مسئلهء اعراض ، اعتبارات عقليه ، وجود ، ماهيت و وحدت ، مثل افلاطونية و قاعدهء امكان اشرف پرداخته است . تعارض علمى حكمت اشراق و حكمت متعاليه به ويژه نكته‌سنجىهاى حكيم مؤسس نمونه‌اى هرچند مختصر از ژرف‌انديشىهاى حكيمان مسلمان بدست داده است . نسخهء خطى اين تعليقات باارزش به خط آقا على و با امضاى مألوف 110 در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى به شمارهء 1767 نگهدارى مىشود . اين تعليقات فاقد تاريخ كتابت است . ( م )