حكيم مؤسس است . چند تعليقهء آن تاريخ كتابت دارد : 1285 و 1288 « 1 » . خط آقا على بسيار زيبا ، خوشخوان ، ريز و غالبا بدون خط خوردگى است . تعليقات سفر اول و بويژه سفر دوم كم حجم و تعليقات سفر سوم و چهارم زياد و گاهى مفصل است . طول تعليقات از يك كلمه تا چند صفحه در نوسان است . اين تعليقات مزين به امضاى آقا على يعنى « على المدرس عفى عنه » يا « 110 » است . اين نسخهء نفيس متعلق به كتابخانهء شخصى استاد حسن حسن‌زاده آملى در قم مىباشد و نزديك سه ماه جهت استنساخ در اختيار راقم اين سطور قرار گرفت . اين نسخه ظاهرا همان نسخه‌اى است كه استاد آشتيانى در توصيف آن نوشته‌اند كه « مشتمل بر همهء حواشى اوست و حواشى را به خط خود نوشته و در كتابخانهء مرحوم آقا ميرزا فضل الله خان آشتيانى بوده و بعدا در اختيار ورثه آقا على قرار گرفت و تمام حواشى خود را كه در طول زمان و قبل از طبع اسفار در حواشى خطى نوشته بود به كنار صفحات اسفار چاپ تهران به خط خود منتقل نموده است . » « 2 » دليل بر اينك اين نسخه همان نسخهء توصيف شده است ، اين است كه بسيار مستعبد است كه آقا على بيش از يك بار اين تعليقات مفصل را به حاشيهء اسفار چاپ سنگى منتقل كرده باشد و نسخهء استاد حسن‌زاده حاوى تمامى مشخصات ياد شده است . اين نسخه حاوى بيشترين حواشى آقا على نسبت به ديگر نسخ است . اگرچه مشخص كردن تاريخ نگارش ابتدايى تعليقات ميسر نيست ، اما بطور قطع مىتوان گفت كه تاريخ نگارش اين نسخه و لذا تاريخ بررسى مجدد حكيم مؤسس از اين تعليقات بعد از 1285 و از جمله سال 1288 است و مىتواند اين نگارش و بررسى تا آخر عمر شريف آقا على ( 1307 ) ادامه يافته باشد ، چرا كه اين نسخه همان اسفار شخصى مورد رجوع آقا على بوده است . از اين نسخه به اختصار با حرف ( ن ) ياد مىشود . * نسخهء دوم : نسخه اصل ، به خط آقا على مدرس تعليقات على حواشى الحكيم السبزوارى على السفر الثالث من الاسفار الاربعة ، نسخهء خطى شمارهء 1789 كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى . تعليقات اوليه تاريخ كتابت 1289 را با خود

--> ( 1 ) . رجوع كنيد به صفحات 186 ، 189 ، 129 ، 630 و 701 . ( 2 ) . مقدمه المسائل القدسيه ، در رسائل فلسفى صدر المتألهين ، ص 55 ، شرح حال و آراء فلسفى ملا صدرا ، ص 215 ، مقدمه المظاهر الالهيهء ملا صدرا ، ص 25 ، مقدمهء المبدء و المعاد ، ص 52 ، زاد المسافرين ، ص 253 .