استقامت فكر و جودت نظر و حدّت ذهن كم نظير است آقا على روى خضوع و ملايمت ذاتى كه داشته تمام افكار معاصران خود را مطالعه كرده است و خيلى بيشتر از حكيم سبزوارى به حوزه‌هاى تدريس حاضر شده است و اساتيد متعدد ديده است . تعليقات آقا على بر شواهد شامل مطالب تحقيقى و تازه و نفيس است يك ذوق و قريحهء مخصوص در فهم اخبار و احاديث مربوط به عقايد دينى و مبانى عقلى داشته است كه حقير در ديگران آن قريحه را نديده‌ام » . « 1 » معظم له در چاپ بعدى كتاب خود هر دو رأى قبلى را مورد تجديدنظر قرار داده مرقوم داشته‌اند : « حقير بعد از تدريس چند جلد از كتاب اسفار و شواهد معتقد شد كه محقق سبزوارى از جهت سرعت انتقال و تحرير معضلات با عباراتى كوتاه و رسا بر آقا على ترجيح دارد . » در مورد قريحهء مخصوص در تعليقات شواهد نيز نوشته‌اند : « اين مطلب نيز مورد تأمل است و برخى مطالب آقا على را در آثار آخوند نورى ديده‌ام » . « 2 » از هر دو رأى متقدّم و متأخر استاد آشتيانى حداقل اين نكته بدست مىآيد كه آراء هر دو حكيم در شرح و تفسير مبانى حكمت متعاليه در اوج تحقيق و دقت هستند تا آنجا كه تقدم يكى بر ديگرى حتى استاد محترم را به اشتباه مىاندازد . ثانيا تقدم آراء هر يك از اين دو حكيم مستلزم ارائه مستندات جزئى است و بيان كلّى از هر دو سو به دور از احتياط علمى است . اين قلم در كتاب مستقلى به ارزيابى ابتكارات آقا على مدرس در مقايسه با آراء ديگر حكيمان متعاليه از جمله حكيم سبزوارى پرداخته است . 2 - اگرچه همّت غالب پيروان حكمت متعاليه مصروف شرح و تأييد مبانى و آراى صدر المتألهين بوده است ، بارزترين ويژگى آقا على مدرس طهرانى ، كه وى را در زمان حياتش شايستهء عنوان فاخر حكيم مؤسس و استاد الاساتيد كرد ، تصرف وى در مبانى و ارائه تقريرهاى تازه از اصول صدرايى ، نقد حكيمانهء آراى فيلسوف پرآوازهء شيراز و ارائه نظرياتى جديد در چندين مسأله فلسفى است . ديدگاههاى بديع وى در مباحث معاد جسمانى ، اعتبارات ماهيت ، حمل ، وجود رابط ، علم ، معقولات ثانيهء فلسفيه ، حركت جوهرى و موضوع

--> ( 1 ) . آشتيانى ، مقدمه رسائل حكيم سبزوارى ، چاپ اول ، صفحه 109 - 110 . ( 2 ) . سيد جلال الدين آشتيانى ، مقدمه رسائل حكيم سبزوارى ، چاپ دوم ، ص 110 .