« قد فاز فوزا عظيما » مطابق حساب ابجد مساوى 1307 سال وفاة آقا على است . « 1 » 9 . امتيازات انديشهء فلسفى آقا على مدرس پنج شاخص حكمت متعاليه عبارتند از : صدر المتألهين شيرازى ، ملا على نورى ، ملا هادى سبزوارى ، آقا محمد رضا قمشه‌اى و آقا على مدرس طهرانى . ويژگىهاى انديشه فلسفى آقا على به قرار ذيل است : 1 - آقا على از چيره‌دست‌ترين شارحان آراى صدر المتألهين و مبانى حكمت متعاليه است شرح حكمت متعاليه آقا على در قالب تعليقات موجز و متين او بر كتب اصلى ملا صدرا يعنى حواشى الهيات شفا ، حواشى شرح حكمة الاشراق ، شرح الهداية الاثيرية ، الشواهد الربوبية بويژه اسفار حاوى ژرف‌ترين تحقيقات در زواياى انديشهء فلسفى صدر المتألهين است . تأمل در آثار متعدّد آقا على مدرس اثبات مىكند كه : « آقا على در احاطه به كلمات ملا صدرا و فهم رموز و مشكلات فلسفهء آخوند از كليهء كسانى كه در پيرامون مبانى ملا صدرا چيزى نوشته‌اند اعم از حاشيه يا مطلبى مستقل كاملتر بوده است . » « 2 » استاد آشتيانى معتقد است : « آقا على حكيم در حكمت متعاليه و تحقيق مبانى ملا صدرا صاحب‌نظر است به عقيدهء نگارنده او از آخوند نورى ، ملا اسماعيل درب كوشكى و ملا آقاى قزوينى محقق‌تر است و در زهد و انغمار در تألّه و تحقيق در الهيات در عداد عدهء معدودى از راسخان در علم الهى به شمار مىرود . » « 3 » استاد سيد جلال الدين آشتيانى در مقايسهء آراء آقا على مدرس و حاج ملا هادى سبزوارى ابتدا معتقد بودند كه : « به عقيدهء نگارنده آقا على در مباحث فلسفى از حكيم سبزوارى دقيق‌تر و محقق‌تر و از حيث احاطه به مبانى حكمى وسيعتر و متبحّرتر و از حيث

--> ( 1 ) . اگرچه نايب الصدر شيرازى با احتساب دو الف در آب و مآب در مصرع آخر مسدس ، از هر دو مادهء تاريخ دفاع كرده ، اما شيخ آقا بزرگ طهرانى ( طبقات اعلام الشيعة ص 1474 ) چنين نوشته است : « و ارّخ وفاته تلميذه الفاضل الميرزا لطف على الشيرازى الملقب بصدر الافاضل فى آخر قصيدتين رثاه بهما و كلاهما غير صحيح ، ففى الاوّل زيادة كثيرة و فى الثانى نقص كبير . » و الامر سهل . ( 2 ) . سيد جلال الدين آشتيانى ، مقدمه شرح رسالهء مشاعر ملا محمد جعفر لاهيجى ، صفحه 48 . ( 3 ) . سيد جلال الدين آشتيانى ، مقدمه الشواهد الربوبيه ، صفحهء صد و بيست و پنج .