آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
111
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
را در اين مجموعه آوردهام ، چرا كه كاتب صريحا به آقا على نسبت داده است . 2 - مشخص كردن موضعى از اسفار كه هر تعليقه به آن مربوط است ، با قيد شمارهء جلد ، شماره صفحه ، و شماره سطر از اسفار نه جلدى چاپ حروفى 1387 قم . اين چاپ رايجترين چاپ موجود اسفار است و تنها دوره كامل چاپ حروفى اسفار در حال حاضر مىباشد ( ضمنا چاپ تهران و بيروت نيز افست همين چاپ مىباشد . ) بنابراين براى مثال 6 / 187 / 12 يعنى موضع تعليقه جلد ششم اسفار ، صفحه صد و هشتاد و هفت ، سطر دوازدهم است . لازم به ذكر است كه در چهار نسخه اصل ( ن ، م ، ل و مج ) اكثر تعليقات آقا على از ذيل عبارت مورد نظر در متن يا حاشيه اسفار شروع شده و تنها قليلى از آنها با عبارت « قوله كذا » آغاز مىشود . ما تمام تعليقات را با « قوله كذا » يعنى قول صدر المتألهين فى الاسفار يا در مواردى كه تصريح كردهايم قول الحكيم السبزوارى يا قول الحكيم الاردكانى يا قول الحكيم التبريزى آغاز كردهايم . در مواردى كه در پاورقى بعد از نشانى اسفار علامت اختصارى ( ظ ) به معناى ظاهرا آمده است ، يعنى موضع تعليقه ظاهرا چنين بايد باشد و الا موضع تعليقه در نسخه مشخص نشده است . در نسخهء پنجم تا نهم نيز اگرچه موضع برخى از تعليقات با ذكر « قوله كذا » مشخص شده ، اما با توجه به اختلاف مفاد « قوله كذا » در نسخهها با يكديگر مشخص است كه اين تعيينها از كاتب است ، لذا با مراجعه به متن همهء ارجاعات را بازبينى و احيانا اصلاح كردهايم . بههرحال سطر اول هر تعليقه بهويژه در تعليقات كوتاه و متوسط يعنى قوله كذا از سوى آقا على تصريح نشده است ، هر چند در تعليقات بلند ( يعنى بيش از يك صفحه ) غالبا تعيين موضوع صريح از سوى خود حكيم موسس است . لازم به ذكر است كه چاپ حروفى اسفار در مواردى با چاپ سنگى يا نسخه مورد استناد آقا على اختلاف دارد كه اين اختلافات در صورت لزوم تذكر داده شده است . 3 - در مواردى كه تعليقات آقا على بر حواشى اسفار است ، اگر تعليقه بر حاشيهء سبزوارى است ، در صورتى كه حاشيهء سبزوارى عينا در چاپ حروفى اسفار رايج آمده باشد ، تنها به مشخصات جلد و صفحه و سطر ( متن و حاشيه ) اكتفا شده است اما در مواردى متأسفانه حاشيهء حكيم سبزوارى در چاپ حروفى اسفار به چشم نمىخورد ، در اين صورت متن كامل حاشيه حاج ملا هادى سبزوارى از نسخه چاپ سنگى يا از نسخه خطى مورد استناد حكيم موسس بطور كامل در پاورقى نقل شده است . اما در مورد تعليقات آقا على بر