تدبيرهايش با ملاك خير و صلاح بودن و يا امتحان كردن ، و يا اهداف ديگرى كه در ذهن محدود بشرىنمىگنجد صورت مىگيرد . 8 - با آگاهى دادن به انسان‌ها ، در مورد اين كه همه كارها در اختيار اوست ، زمينه آزادى او را از قيد و بند دنيا و دنيا پرستان فراهم مىسازد ، تا وى در مقابل هيچكس جز پروردگارش تضرع و زارى نكند . سؤال مهم : 1 - معناى جمله ، تو مقدر كننده اين حوادث هستى چيست ؟ اگر گفته شود ، معناى جمله اين است كه خدايا خودت اين طور خواسته بودى و آن هم واقع شد پس هيچ كس در ارتباط با اين گونه حوادث مجرم و ظالم شناخته نمىشود ، زيرا هر ستمگرى در هر زمان ادعا مىكند كه من بر طبق مقدرات الهى ظلم نموده‌ام يا گناهكار بگويد گناه و طغيان من بر طبق خواسته خدا بوده است و . . . در اين صورت براى تقدير الهى معناى ارزشى باقى نمىماند و اصلًا چنين برنامه‌اى را به يك فرد عاقل و هوشمندى نمىتوان نسبت داد ، كجا مانده كه طرف قضيه پروردگار حكيم و توانا و دانا باشد . يا بگوئيم : مقدرات الهى ، همان وقوع حوادث و جرياناتى است كه توسط انسان‌ها و يا آفريده‌ها صورت مىگيرد ، ولى تقدير خدا به فعل فاعل متعلق نيست بلكه به اختيار فاعل مربوط مىشود ، يعنى انجام دهنده هر كارى را چهارچوبى هست كه با اختيار و انتخاب خويش ، چنين عملى را انجام مىدهد ، زيرا اگر چنين نباشد عقاب و ثواب مشكل پيدا مىكند ، و اين بر خلاف موضوع آيات و اخبار است ، كه مىفرمايد : « مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ أَساءَ فَعَلَيْها » . مطلب ديگر : اين جملهء [ و انْتَ المُقَدِّرِ لِذلِكَ ] به عقيده ما به يك واقعيت هم عنايت دارد و آن تحقق وراثت و حاكميت زمين به دست شايستگان است كه در آيات خيلى مطرح شده است يعنى اين قانون را تو مقدر كرده‌اى كه سرانجام اولياء و