بخشيده كه هيچ كدام كمترين تخلفى از اين قانون ندارند و حضرت در اين دعا مىگويد : « ايّها الخَلقُ المُطيعُ الدّائبُ السَّريعُ ، المُتَرِدُّد فى مَنازِل التَقدير . . . ؛ اى آفريده شدهء اطاعت كننده‌اى كه به طور مستمر و كوشا و شتابنده در جايگاه‌هاى تعيين شده رفت و آمد مىكنى » . كلمه هلال به آن شكلى كه در روزهاى اول و دوم هر ماه ، ظاهر مىشود ، گفته مىشود و بعد از آن را قمر گويند . دوم : آيا ماه و ستارگان و آسمان‌ها و زمين و ساير مخلوقات داراى درك و شعور هستند كه هم مورد خطاب قرار گرفته وهم پاسخ دهنده و هم درك كننده جرياناتى باشند كه در خود و اطرافشان واقع مىشود ؟ ج : قرآن مىفرمايد : « وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُونَ » « 1 » ، آفتاب و ماه هر كدام در جايگاه خود مشغول تسبيح هستند ، و در آيه ديگر مىفرمايد : « تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ وَإِنْ مِّنْ شَىْءٍ إِلّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَكِنْ لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً » « 2 » براى او آسمان‌هاى هفتگانه و زمين و هركه در آن‌هاست تسبيح مىگويند و هيچ چيزى در عالم نيست جز اينكه او را به سپاس تسبيح مىگويند ، ولى شما تسبيح آنها را نمىفهميد و او بردبار و خيلى آمرزنده مىباشد . علما و دانشمندان ادبى معتقدند كه واو ، و نون در [ يُسَبِّحُونَ ] در غير عقلاء استعمال نمىشود پس مخلوقاتى كه صاحب درك و فهم هستند مورد نظر مىباشند و دانشمندان طبيعى هم در مورد تمام افلاك معتقدند كه آنها زنده‌اند و قدرت نطق دارند و به خالق خود عاشقانه تسليم هستند ، و ابوعلى سينا هم در كتاب شفا به اين موضوع تمايل نشان داده است . به هر صورت در مورد اطاعت و سخن گفتن آنها قرآن مىفرمايد : « فَقالَ لَها

--> ( 1 ) . انبياء ، آيهء 33 . ( 2 ) . اسراء ، آيهء 44 .