2 - لا يَجِبُ 1 لِأَحَدٍ أَنْ تَغْفِرَ لَهُ بِاسْتِحْقاقِهِ 2 وَ لا أَنْ تَرْضى عَنْهُ بِاسْتِيجابِهِ 3 ، فَمَنْ غَفَرْتَ لَهُ فَبِطَوْلِكَ 4 وَ مَنْ رَضِيتَ 5 عَنْهُ فَبِفَضْلِكَ 6 ، تَشْكُرُ 7 يَسِيرَ 8 ما شَكَرْتَهُ ، وَ تُثِيبُ 9 عَلى قَلِيلِ ما تُطاعُ 10 فِيهِ حَتّى كَأَنَّ 11 شُكْرَ عِبادِكَ الَّذِي أَوْجَبْتَ عَلَيْهِ ثَوابَهُمْ وَ أَعْظَمْتَ 12 عَنْهُ جَزاءَهُمْ أَمْرٌ مَلَكُوا 13 اسْتِطاعَةَ الِامْتِناعِ 14 مِنْهُ دُونَكَ فَكافَيْتَهُمْ 15 أَوْ لَمْ يَكُنْ سَبَبُهُ بِيَدِكَ فَجازَيْتَهُمْ 16 . لغت : 1 - واجب نمىشود ، 2 - به شايستگيش ، 3 - به سزاواريش ، 4 - به احسان خودت ، 5 - خشنود گشتى ، 6 - به بزرگواريت ، 7 - اجر و پاداش مىدهى ، 8 - كار اندك ، 9 - ثواب مىدهى ، 10 - اطاعت شوى ، 11 - گويى ، 12 - بزرگ گرداندى ، 13 - قدرت يافتند ، 14 - باز ايستادن ، 15 - پاداششان دادى ، 16 - ايشان را جزا داده‌اى . معنا : آمرزش هيچ كسى به خاطر شايستگيش نيست كه براى تو واجب باشد و همچنين خوشنوديت از او به سزاوار بودنش مربوط نمىباشد ، پس اگر كسى را آمرزيدى در اثر احسان و نيكى خودت است ، و اگر از او خشنود گشتى به بزرگوارى و مهربانيت بر مىگردد . پس به فضل خود عمل اندك را مىپذيرى و به آن اجر و پاداش مىدهى ، و به كمترين اطاعت ، مزد و ثواب عنايت مىكنى ، تا اينكه گويى شكر بندگانت كه پاداششان را بدان سبب واجب و لازم نموده‌اى ، و اجر و پاداش بزرگى را به همين شكرشان مرحمت فرموده‌اى ، مسئله و يا كارى بوده كه آنها قدرت باز ايستادن از آن را بدون تو داشتند و تو از اين روى به آنها مزد و پاداش را لازم گردانيده‌اى ، و يا اينكه گويى سبب و رشته آن سپاسگزارى به دست تو نبوده ، و بدين جهت بر آنها جزا و پاداش مىدهى ، [ در واقع شكر كردنشان هم به عنايت تو وابستگى دارد و آنها هرگز و در هيچ كارى نمىتوانند ادعاى توانائى كامل را داشته باشند ] . نكته : هيچ كس نمىتواند با انجام دادن وظائف بندگى ، شرائطى را براى خود آماده نمايد كه به صورت الزامى حق آمرزش و خشنودى خدا را پيدا كند چون